MALI OGLASI
08.11.2016 | Damir Račić

Trofej ljudima a ne brodovima (2)

Autor: Glas Grada
Trofej ljudima a ne brodovima (2)
DVA STOLJEĆA „PLAVE VRPCE“ („Dubrovački vjesnik“ od 9.9.1966. god; br. 828-829) Pojam koji u svijetu simbolizira priznanje kvalitetama brodova (brzina) kod nas postaje pojam kojim se označuje priznanje kvalitete, odnosno požrtvovanje hrvatskih pomoraca, tj. pružanje pomoći ugroženima na moru riskirajući i vlastiti život. (...) Pojam „Plava vrpca“ nije nov u međunarodnom pomorstvu. Prvi put se spominje u Britaniji koncem XVIII. stoljeća. „Blue ribbon“ (Plava vrpca) u obliku plavog plamenca dodjeljivao se tada zapovjedniku broda koji se istakao nekim pothvatom na moru, prvenstveno spašavanjem nekog drugog broda. Drugim riječima i međunarodna „Plava vrpca“ započela je svoj vijek kao priznanje i trofej ljudima a ne brodovima. Vremenom se značenje tog trofeja mijenjalo. Plavi plamenac, odnosno „Plava vrpca“ počela se vijoriti na onom brodu kojim bi plovio šef države ili neka druga ugledna ličnost. Zatim, početkom XIX. stoljeća „Plava vrpca“ se dodjeljivala onom brodu koji bi najbrže prevezao žito iz Australije u Englesku. Pet rekordnih ruta „Plava vrpca“ je postala trofej za najbržu plovidbu preko Atlantika tek 1838. godine. Britanski parobrod s pomoćnim jedrima „Great Western“ krenuo je 4. travnja te godine iz Bristola prema New Yorku sa 800 tona ugljena. Pored posade, na brodu je bilo i petero putnika. Putovanje preko Atlantika bilo je u ono vrijeme izvanredno naporno i opasno. Ljudi su se nerado otiskivali na plovidbu preko oceana. „Great Western“ je plovio preko Atlantika 15 dana i 12 sati prosječnom brzinom od 8 čvorova na sat. Otad traje bjesomučna utrka brodova između starog i novog kontinenta. „Plava vrpca“ prelazila je s jednog broda na drugi, ali je uvijek bila na jarbolu onoga koji je držao rekord u brzini plovidbe preko oceana. Brodovi koji su osvajali „Plavu vrpcu“ morali su rekord postaviti na jednoj od ovih pet ruta: Za prvu rutu smatra se relacija između Bishop Rocka u kanalu La Manche i broda – svjetionika Ambrose u njujorškoj luci. Druga ruta koja dolazi u obzir za kandidata „Plave vrpce“ proteže se od Fasner Pointa kod Liverpoola do svjetionika Ambrose. Trećom, odnosno Sredozemnom rutom naziva se trasa između rta Tariff kod Gibraltara i njujorškog svjetionika Ambrose. Južna kanadska ruta proteže se između Bishop Rocka u La Mancheu i Father Pointa u Quebecu na kanadskoj obali. I konačno, peta tzv. Sjeverna kanadska ruta je ona kojom brodovi plove od Inishtra Hulla do Father Pointa. „Plavu vrpcu“ mogu osvojiti brodovi koji postave rekord ploveći u bilo kojem smjeru jedne od tih pet ruta. Od 8 do 36 čvorova prosječne brzine Od 1838. godine do danas (1966. godine – nap. D.R.) „Plava vrpca“ za najbržu plovidbu preko Atlantika selila se 45 puta s jarbola jednog broda, na neki drugi. Drugim riječima, rekord je postavljen 45 puta. Dok je prvom osvajaču „Plave vrpce“ parobrodu „Great Western“ od 1340 BRT za prijelaz preko Atlantika bilo potrebno 15 dana i 12 sati plovidbe prosječnom brzinom od 8 čvorova na sat, veliki američki transatlantik „United States“ od 65.000 BRT – koji je „Plavu vrpcu“ osvojio 1952. godine i nosi je do danas (1966. godine – nap. D.R.) - taj isti put je prevalio za tri dana, 10 sati i 14 minuta. Plovio je prosječnom brzinom od 36,24 čvora na sat. Međutim, današnji nosilac „Plave vrpce“ nije i najveći brod na čijem se jarbolu vijori plavi plamenac. Ta čast pripada njegovom prethodniku, britanskom (brodu) „Queen Elisabeth“ od 85.000 tona. Po dva puta do sada „Plavu vrpcu“ osvajali su britanski brodovi „Britannia“, „Lusitania“, „Mauretania“ i „Queen Mary“, francuski transatlantik „Normandie“ i njemački superatlantik „Bremen“. Ta bjesomučna utrka brodova – giganata preko Atlantika imala je i jednog svog tragičnog protagonista. Britanski turbinski parobrod „Titanic“ je na svom prvom putovanju preko Atlantika žurio da osvoji „Plavu vrpcu“. Taj juriš na rekord završio je katastrofom. „Titanic“ se u noći između 14. i 15. travnja 1912. godine kod New Foundlanda sudario s ledenim brijegom. Potonuo je, a u brodolomu je izgubilo živote 1490 ljudi. To je dosad najveća i najteža mirnodopska katastrofa na moru. „Plava vrpca Vjesnika“ – koja se ove godine dodjeljuje prvi put – nema karakter priznanja i odlikovanja kvaliteta i brzine nekog broda. Za razliku od međunarodne „Plave vrpce“, ona je priznanje kvalitetama ljudi. Ili točnije rečeno, „Plave vrpce Vjesnika“ ima upravo onakav značaj, kakav je imala i međunarodna „Plava vrpca“ kada je prvi put ustanovljena u Engleskoj. Preteče „Plave vrpce Vjesnika“ Bilo je u povijesti našeg pomorstva sličnih presedana. Naime, u vrijeme Austro-Ugarske bilo je primjera posebnog priznanja pomorcima u obliku počasnih zastava. Jedan takav trofej nosio je naziv „Meriti navali“. Imao je oblik bijele zastavice, a bio je namijenjen pomorcu koji izvrši neki izvanredno velik pothvat u vrijeme mira. Druga trofejna zastava nosila je naziv „Fortitudini navali“. Bila je crvene boje i mogla je pripasti pomorcu koji izvede neki veliki podvig u vrijeme rata. Oba ta trofeja podijeljena su samo jedanput. I oba su pripala našim ljudima. Bijelu zastavicu („Meriti navali“) dobio je kapetan Ivo Visin iz Prčanja u Boki Kotorskoj zato što je svojim brikom „Splendido“ od 300 tona nosivosti od 1852. do 1859. godine oplovio svijet. Trofej „Fortitudini navali“ dodijeljen je 1859. godine kapetanu Antunu Celestinu Ivančiću iz Malog Lošinja. U jednoj borbi kod Lastova Francuzi su zarobili brigantin „Eolo“ na kojem je Ivančić bio komandant. Hrabri je kapetan sa svojom posadom uspio osloboditi brod iz francuskog zarobljeništva i dovesti ga neoštećena u grušku luku. Ta dva primjera iz povijesti našeg pomorstva pokazuju da je „Plava vrpca Vjesnika“ u stvari imala svojih preteča još prije više od jednog stoljeća. Ustanovljujući taj trofej, redakcija „Vjesnik“ ispunjava jednu prazninu u našem današnjem pomorstvu. Naime, već je uobičajeno u našem društvu da se za uspjehe u raznim granama društvenog, privrednog i kulturnog života svake godine dijele posebne nagrade kolektivima i pojedincima. Međutim, iako je Jugoslavija izrazito pomorska zemlja, do ustanovljenja „Plave vrpce Vjesnika“ takve nagrade za pomorstvo kod nas nije bilo. Spomenutu nagradu predložio je Ratko Zvrko, koji je ujedno bio i član žirija za dodjelu „Plave vrpce Vjesnika“. I tako je počelo. Gašenjem „Vjesnika“ tradiciju dodjeljivanja „Plave vrpce Vjesnika“ nastavio je Sindikat pomoraca hrvatske iz Rijeke. Evo nekoliko osnovnih podataka o Ratku Zvrku. (Beograd, 20.4.1920. – Dubrovnik, 23.9.1998.). Bio je hrvatski književnik i novinar.  Radio je u Vjesniku, Večernjem listu, Areni i Globusu kao publicist, novinar, reporter i uredik. Bio je i dječji pjesnik. Pjesme je u početku objavljivao pod pseudonimom Marijan Vučić u periodici te u mnogobrojnim zbirkama i slikovnicama. Pokrenuo je 1966. godine  trofej „Plava vrpca Vjesnika“ za plemenite pothvate na moru, kao tadašnji Vjesnikov urednik za pomorstvo. Izvor: Hrv. enciklopedija.) „PLAVA VRPCA VJESNIKA“TORPEDNOM ČAMCU 152 I AUGUSTU ZAHARIJI („Dubrovački vjesnik“ od 17.9.1966. god; br. 830.) (...) Pošto je na završnoj svečanosti na gruškom bazenu dr Vladislav Brajković, član žirija za dodjelu „Vjesnikove“ Plave vrpce proglasio za pobjednika momčadskog trofeja posadu torpednog čamca JRM 152, a za pojedinačnog mornara s motornog jedrenjaka „Mokošica“ Augusta Zahariju – dobitnicima su trofeji uručeni slijedećeg dana u gruškoj luci na svečanosti koja je održana na palubi torpednog čamca čija je posada osvojila Plavu vrpcu. August Zaharija postao je dobitnik „Plave vrpce“ zbog toga što je u srpnju ove godine s motornog jedrenjaka „Mokošica“ skočio u uzburkano i hladno more, riskirajući vlastiti život, i spasio brodolomce Jakova Jerkovića i Petra Matijaša s jedrenjaka „Roko“. Posada torpednog čamca 152, prvi nosilac momčadskog trofeja „Plave vrpce Vjesnika“ nagrađena je zbog toga što je pod izvanredno teškim okolnostima prevezla u splitsku bolnicu oboljelu ženu sa daleke Palagruže i tako joj spasila život. Njen trofej primio je poručnik fregate Pero Smoljenović, zapovjednik čamca. (...) Prošle godine ponovno je naš grad bio domaćin povodom dodjele nagrade „Plava vrpca Vjesnika“. Tom svečanom činu nazočila je Dubravka Zvrko, kćer idejnog pokretača ustanovljenja nagrade „Plava vrpca Vjesnika“. Svečanost je održana u skoro praznom kazalištu Marina Držića. Svi kandidati i njihovi članovi obitelji koji su došli u Dubrovnik sjedili su u parteru, a najviše 30-ak građana u ložama koji su pratili dodjelu priznanja hrabrim ljudima. Nevjerojatna nezainteresiranost! Je li organizator zakazao, ili lokalni mediji?! Koji skandal i sramota!! Još je nevjerojatnije što se nitko od gradskih i županijskih dužnosnika nije udostojio nazočiti tom svečanom događaju. Istina, u isto vrijeme bila je Misa u Katedrali za poginule branitelje, ali to ih ne opravdava da se netko nije mogao imenovati koji bi predstavljao grad Dubrovnik i Dubrovačko-neretvansku županiju te barem pozdraviti nazočne kandidate, za pojedinačnu i momčadsku nagradu „Plava vrpca Vjesnika“, koji su riskirali vlastiti život da bi spasili druge koji su bili u životnoj opasnosti. Toliko o poštivanju dubrovačke pomorske tradicije i našoj „kulturnoj“ sredini.
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed