MALI OGLASI
10.04.2015 | Damir Račić

Podsjećanje na udes broda Triton (2)

Autor: Glas Grada
Podsjećanje na udes broda Triton (2)
Par dana prije vađenja topova na površinu, članovima ekipe pošlo je za rukom da dva topa koja su bila napola prekriveni muljem i pijeskom vežu čeličnim užetom, a dizalica „Dinara“ ih je u ponedjeljak izvukla. Vađenje trećeg topa koji je ostao čvrsto ukopan na morskom dnu, odgođeno je za kasnije. Topovi s „Tritona“ su teški svaki od 1300 do 1500 kilograma i veoma su dobro očuvani. Oni će neko vrijeme biti potopljeni u Rijeku dubrovačku da bi ih isprali i zaštitili od raspadanja, a zatim izloženi u Pomorskom muzeju. Vrijednost izloženih pomorskih topova nije naročito velika. Sličnih iz istog razdoblja ima na više mjesta duž naše obale. Međutim, čitav podvig ekipe mladih ronilaca i podvodnih istraživača svakako zaslužuje pažnju. Oni su ovog puta položili ispit pred druge mnogo važnije akcije Društva prijatelja dubrovačke starine. Planirano je naime, da se uskoro priđe vađenju znamenitog topa „Guštera“, djela najpoznatijeg lijevaoca topova Ivana Rabljanina, koji je 1815. godine upao u more ispod tvrđave „Lovrjenac“ prilikom pokušaja Austrijanaca, da ga s nje skinu i odnesu u Beč. Ovaj veoma vrijedan top nalazi se, izgleda na dubini od 19 metara, a ekipa će ga pokušati izvaditi čim iz Zagreba stigne naručeni detektor za otkrivanje željeznih predmeta u moru. U razgovorima s članovima ekipe saznali smo da će oni uskoro obići otoke na području dubrovačkog arhipelaga, gdje su tokom mnogih vjekova potopljeni brojni stari brodovi, među kojima ima i onih iz doba Dubrovačke republike. Možda će među ostacima potopljenog „Tritona“ naći i brodsku kasu, za koju nije točno utvrđeno da li je izvađena neposredno nakon tragičnog udesa. U svakom slučaju, ovaj uspjeli poduhvat ekipe daje nadu da će dubrovački Pomorski muzej biti obogaćen novim vrijednim eksponatima. S. Ahmetović „Dubrovački vjesnik“ od 14.8.1965. godine, broj 773. NAKON VAĐENJA TOPOVA S „TRITONA“ (...) Za sada se može bez ikakave ograde tek utvrditi da je „Triton“ bio jedan od sedam brikova što ih je austrijski car Franjo Josip I. zatekao 1849. godine u mletačkoj luci, kad je, nakon pobjede izvojevane nad pjemontskom vojskom kod Kustoce, zauzeo čitavu Lombardiju i po drugi put ušao u Mletke. Prema službenim podacima austrijskog admiraliteta, „Triton“ je imao 500 tona deplasmana i bio naoružan s dvanaest teška opsadna topa od 24 funte (oko 13,5 kg). Ti su topovi imali kalibar od 14,7 cm, dužina cijevi 3,3 m i težina 2.755 kg. Povrh toga na takovima je brikovima bilo i 4 manja obrambena topa od 9 funta. U bivšem Pomorskom muzeju (novi naziv: Zavod za historijska istraživanja južne Dalmacije – nap. autora teksta Josipa Luetića) bili su pohranjeni neki manji željezni dijelovi brodske opreme na koje su slučajno nailazili naši ribari, a u inventaru Muzeja bilo je registrirano i nekoliko topovskih metaka koje su se s vremenom potpuno uništene jer nijesu bile stručno konzervirane. U katalogu izložbe „Dubrovačko pomorstvo kroz vjekove“ održane u Sponzi neposredno prije II. svjetskog rata 1941. godine, a kojom je bio zapravo postavljen temelj bivšem Pomorskom muzeju, bilo je među ostalim eksponatima pod rednim brojem 193 zaveden i „Novac izvađen 1860. iz mora ispred Lokruma poslije eksplozije „Tritona“. Kao vlasnik tog eksponata označen je Vlaho Raguž pok. Frana iz Gruža. Vlahova nasljednica Marija Raguž rođ. Vekarić namijenila je od ranije oporučno Pomorskom muzeju u Dubrovniku neke obiteljske uspomene, među kojima se je nalazila i ta mala zbirka srebrnog novca, što ga je njen pradjed s majčine strane, poznati gruški brodograditelj Grego, navodno bio dobio od auastrijskog admiraliteta u ime nagrade što je godinu dana nakon „Tritonove“ propasti spasio brodsku blagajnu. Čitajući u „Dubrovačkom vjesniku“ spomenutu reportažu, naša je plemenita sugrađanka odlučila da još za života preda našem zavodu tu zbirku novaca koju je do danas čuvala. (...) Međutim, nema dvojbe da većina tog novca ne može imati nikakove veze s „Tritonom“, jer se godine kovanja nikako ne slažu s godinom „Tritonove“ katastrofe. Tu su na pr. 20 engleskih šilinga iz 1881., pa 1 američki dolar iz 1899., dva šilinga Eduarda VII. iz 1904. i slično. Jedini komadi koji bi prema godinama kovanja mogli potjecati od „Tritonove“ blagajne bila bi 2 talira carice Marije Terezije iz 1780. i 1 peruanska peča iz 1839. godine. Poznato je, naime, da je talir Marije Terezije bio dugo vremena austrijski konvencionalni novac i platežno sredstvo u Levantu zbog čega je i bio prozvan levantinskim talirom. (...) U daljnjem tekstu navode se imena još nekih dobrotvora koji su oporučno ostavili različite predmete Pomorskom muzeju u Dubrovniku. – nap. D.R. Vjeran prikaz tog tragičnog događaja koji je tog udesnog svibanjskog dana potresao gradske zidine i u knjige umrlih upisao 85 mladih života, prikazan je po arhivskim podacima Lučke kapetanije u časopisu „Naše more“ iz 1959. godine (dvobroj 4-5). Josip Luetić Topovi s broda „Triton“ nalaze se na dubrovačkim zidinama. Jedan je postavljen ispred ulaza u Pomorski muzej, a drugi je na taraci tvrđave Sv. Ivan. Nažalost, jedan top iz ranije dubrovačke prošlosti još se nalazi u moru pokriven (debelim) slojem pijeska i mulja, a djelo je Baptiste Rabljanina. Bilo je nekoliko pokušaja da se pronađe, ali svaki pokušaj završio je neuspjehom. Uz današnju veoma sofisticiranu opremu s kojom raspolaže američki brod za podmorska istraživanja „Hercules“, držim da bi se relativno lako mogao locirati položaj topa s obzirom na njegove dimenzije i oblik. Uz prethodnu svu potrebnu suglasnost mjerodavnih institucija, osobnog sam uvjerenja, da će konačno potraga uroditi uspjehom i otkriti se vrijedni povijesni nalaz pod pijeskom i muljem podno tvrđave Lovrjenac na njegovoj istočnoj strani. Do senzacionalnog otkrića treba pričekati još izvjesno vrijeme.
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 829
Glas Grada 828
Glas Grada 827
Glas Grada 826
Glas Grada 825
Glas Grada 824
Glas Grada 823
Glas Grada 821/822
Glas Grada 820
Glas Grada 819
Glas Grada 818
Glas Grada 817
Glas Grada 816
Glas Grada 815
Glas Grada 814
Glas Grada 813
Glas Grada 812
Glas Grada 811
Glas Grada 810
Glas Grada 809
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed