MALI OGLASI
18.09.2017 | Damir Račić

Nijedna vlast ne voli književnike satiričare

Autor: Glas Grada
Nijedna vlast ne voli književnike satiričare
O posjetu i boravku Branislava Nušića u Dubrovniku krajem 1906. godine Može se pretpostaviti da je „duga ruka“ dubrovačke vlade skratila život Marinu Držiću zbog njegovih urotničkih pisama i kritiziranja njihove autokratske vladavine. Opće je poznato da nijedna vlast u bilo kojem državnom uređenju, ne voli književnike satiričare. Naročito su izloženi represalijama kad se „prtu“ u vladavinu vlasti. Na ovim prostorima bilo je dosta primjera o „nepoćudnim“ književnicima. Što je satira? Satira je književni rod koji izvrgava podsmijehu ljudske slabosti, osuđuje poroke, smiješne strane pojedinaca i socijalnih grupa. Tvorac je satire u današnjem smislu pjesnik Gaj Lucilije (lat. Gaius Lucilius, oko 180 do 102 PNE. Podvrgao je oštroj kritici politički, književni i društveni život svoga vremena ne štedeći ni najuglednije osobe javnog života.), koji je satiri dao kritičko-polemički i podrugljiv karakter. Nakon II. svjetskog rata na repertoaru „Narodnog kazališta Dubrovnik“ od 50-ih do 80-ih godina XX. stoljeća bila su prikazana mnoga književna djela srpskog komediografa Branislava Nušića (1864-1938): „Narodni poslanik“ 1953; „Put oko svijeta“ i „Pokojnik“ 1957; „Autobiografija“ 1963; „Vlast“ 1964; (Najava u lokalnom tjedniku o izvedbi Nušićevih djela 1965); Zatim slijede komedije „Sumnjivo lice“ 1975; „Gospođa Ministarka“ 1981.). Napomena, od ožujka 1967. godine „Narodno kazalište Dubrovnik“ mijenja naziv u Kazalište Marina Držića. Njegov književni opus veoma je raznolik, ali najpoznatije su njegove komedije koje su se izvodile i izvode u mnogim kazališnim kućama prije i poslije II. svjetskog rata. Objekt Nušićeve satire je vlast! (Najinspirativnija i najrizičnija tema za svakog autora – kom. D.R.). Zbog satirične pjesme „Dva raba“ (crkveno-slavenska riječ: roba, sluge – nap. D.R.) osuđen je Nušić 1887. godine na dvije godine zatvora u Požarevcu. U kaznenom zavodu piše komediju „Protekcija“. Pomilovan je godinu dana kasnije, tj 1888. U komediji „Narodni poslanik“ izruguje se parlamentarizmu koji se stvara odozgo putem sile vlasti; u komediji „Sumnjivo lice“ ruga se primitivnoj ograničenosti obrenovićevskog režima i birokratizmu; u „Gospođi Ministarki“ izvrguje ruglu pohlepu malograđana za vlašću; u „Pokojniku“ sprezi vlasti i krupnog kapitala, korupciji, pljački i nasilju. U komediji „Ožalošćena porodica“ u njoj je Nušić izložio satiričnom i humorističnom smijehu lažnom pijetetu, hipokriziji (dvoličnosti, licemjerstvu) i sitno vlasničkom egoizmu malograđana; u komediji „Svet“ tuga za starim vremenima. Najveći dio Nušićevog stvaranja posvećen je kazalištu. Na sceni dišu i žive njegovi likovi kada u njima zablista njegov komediografski duh, kada se njegovi darovi komike i glume spoje sa njegovim stvarnim opažanjem života i ljudi. Sljedeće godine navršit će se 80 godina od smrti B. Nušića pa predlažem da se na repertoar KMD ponovno stavi jedna od njegovih komedija koja svojim sadržajem oslikava našu suvremenost. A sad nešto o posjetu i boravku Branislava Nušića u Dubrovniku krajem 1906. godine. „Crvena Hrvatska“ od 1.12.1906. godine, broj 52. NUŠIĆ U DUBROVNIKU Naročitom pozivu dubrovačkog građanstva odazvao se slavni srpski pisac, te ćemo nastajne sedmice imati prigodu, da ga vidimo u našem gradu. On će osobno prisustvovati svojim komadima i dati će svoje naputke glumcima. Nadamo se, da će naše građanstvo pohrliti u što većem broju na Nušićeva djela, da tako počasti slavnog pisca i zahvali mu se na časnom posjetu. „Crvena Hrvatska“ od 7.12.1906. godine, broj 54. BRANISLAV NUŠIĆ Kako smo već javili, dolazi nam u pohode proslavljeni pjesnik g. Branislav Nušić, da bude nazočan predstavama svojih komada, koje pripravlja dramatsko društvo Marković. Između brojnih njegovih štovalaca začela se misao, da mu se tom prigodom upriliči komers (svečana zabava, gozba – nap. D.R.). Upozorujemo na to svoje prijatelje, da se eventualnom pozivu odazovu. „Crvena Hrvatska“ od 13.12.1906. godine, broj 55. BRANISLAV NUŠIĆ U DUBROVNIKU U utornik je stigao u Dubrovnik Nušić, dramaturg beogradskog kazališta, da prisustvuje ciklusu predstava njegovih pozorišnih komada, koje daje družina Marković. Te večeri predstavljali su „Knez od Semberije“ i „Običan čovjek“. „Knez od Semberije“ jedini je pojav (primjer) u našoj književnosti. Slušaocu (gledatelju) kao da se otkriva u njemu narodne psihe. Potlačeni, zgaženi, rastavljeni, osiromašeni, ali ipak u (o)bogaljevoj duši još ima plemenita žara, još svijesti zajednice. U tomu smislu knez Ivo tipični je naš junak, komu slike u hiljade varijanata nalazimo u našim narodnim pjesmama. „Običan čovjek“ fina je komedija pa ne znam, čemu bi se više divio, da li lijepom zapletaju ili krasnim liričkim prizorima. Karakteri su pojedinih osoba „pretjerani“ ali bez te pretjeranosti nema „komosa“ (tužaljke, jadikovke), nema komedije. Glavno je to, da i u pretjeranosti bude „granica“, te tako bude igra vjerojatna (stvarna). A to je piscu potpuno uspjelo: on nam u komediji prikazuje ljude, koji i ako ne postoje kao osobe, ono postoje kao personifikacije (utjelovljenje) smiješne (situacije, postupaka?). Igralo se s dosta dobre volje, ali u „Knezu od Semberije“, kako su ga prikazivali, nije bilo ništa ni od kraljevića Marka ni od Jevrosime majke. G. Branislav Nušić bio je predmetom burnih ovacija sa strane građanstva. Hrvatska i srpska omladina dopratila ga je uz klicanje i sa bengalskim vatrama do kazališta, a kad se izazvan (pozvan) pojavio na pozornici obasula ga sa (o)bljižnjih loža kiša cvijeća. Na izasku iz kazališta dočekala ga omladina sa burnim (poklicima) „živio!“ i popratila do „Hotel da la Ville“. Večeras je u počast pjesniku (organizirana) večera. „Crvena Hrvatska“ od 16.12.1906. godine, broj 56. U POČAST NUŠIĆU U srijedu u večer, poslije kazališta sastalo se u „Hotel da la Ville“ triestak osoba Hrvata i Srba, da nekoliko sati provedu skupa u društvu sa toli(ko) milim i poštovanim gostom. U neprisiljenom veselju vrijeme je brzo prošlo, a tomu je dosta doprinijela priznata šaljiva narav samoga svečara. Bilo je zdravica, a da nije samo na tomu ostalo, dokazom je misao koja se na toj večeri pokrenula i o kojoj govorimo na drugom mjestu. U srijedu u večer glumila se u kazalištu „Pučina“; te su večeri predali pjesniku lovor vijenac urešen sa srpskom i hrvatskom trobojnicom, znak priznanja sa (od) strane Hrvatske Čitaonice i Narodne Štionice, U četvrtak predstavljalo se „Tako je moralo biti“ U kazalištu se dijelio prigodni sonet, a Nušiću su predali spomen darak dubrovačkog građanstva. U petak je g. Nušić otputovao natrag u Beograd. U istom broju pod naslovom „kazalište“ donesen je opširniji prikaz književnog djela B. Nušića „Pučina“ i „Tako je moralo biti“ koji su predstavljeni dubrovačkoj publici u kazalištu. Citiram samo završnu rečenicu. ... „Ove večeri pisac je bio izazvan (pozvan) triput na pozornicu uz frenetično pljeskanje i klicanje.“ Nakon Nušićevih djela u Bondinom teatru na repertoaru Markovićevog (kazališnog) društva „dalo je posljednje svoje pre(d)stave za 1906. godinu a to su bile “Zlatarevo zlato“ i „Koštana“. – nap. D.R. Satira se može izreći kroz još jedan književni oblik, a to je aforizam. To je izreka koja u jezgrovitoj, kratkoj rečenici izražava bitni smisao neke misli, poruke ili tvrdnje. (Osobno mi je takav književni oblik najomiljeniji.) Hrvatski aforističari veoma su maštoviti u sastavljanju satiričnih aforizama. Nema sumnje da ih nadahnjuje naša stvarnost i političari. Iz zbirke „Pobunjene misli“ autora Marka Grgičevića citiram 15-ak satiričnih aforizama. „Od politike se u Hrvatskoj ne živi. Uživa se!“ „Neke pamtimo po djelu. Naše zastupnike po jelu i odijelu.“ „Vještiji ministri istodobno prodaju maglu, kupuje vrijeme – i bogate se.“ „Narodu koji ima ovakve političare ne trebaju neprijatelji.“ „Magareća, pa zastupnička, pa optuženička klupa.... kakav briljantan uspon!“ „Stari Hrvati su se doselili na Balkan. A mladi odselili s njega.“ „Vjerujem našim političarima – kad jedni drugima kažu da lažu.“ „Mnogi naši radnici su dobili krila: lete s radnih mjesta.“ „Iza svake naše vlade su velika djela – koja će otplaćivati naraštaji.“ „Izvozimo mozgove. Ostaju nam šuplje glave.“ „Nekad su naši lopovi radili noću. A sad je i njima svanulo.“ „Božica pravde odavno nije nosila svoju vagu na baždarenje!“ „Kad se Hrvati slože, to nije konsenzus. To je čudo!“ „Svi žele tanjur bez „kemije“. Našim umirovljenicima je svejedno, samo da je pun!“ Kako kaže narodna poslovica: „svaka mu je na mjestu“ – kom. D.R.
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed