MALI OGLASI
29.04.2016 | Goran Cvjetinović

Netko je kazao vojnicima da ova vlada neće dugo trajati

Autor: Glas Grada
Netko je kazao vojnicima da ova vlada neće dugo trajati
OBAVJEŠTAJNA MREŽA DUBROVAČKE REPUBLIKE U 18.STOLJEĆU (8) Dubrovnik je u vrijeme Konavoske bune bio u financijskoj krizi, pa je vlast nedostatak novca u državnoj kasi pokušala pokriti uvođenjem novih poreza Realan, utemeljen i objektivan stav Basseglia o Francuskoj revoluciji, ali i razmišljanja ostalih “Frančeza“ iz redova dubrovačke vlastele, daju zaključiti kako se u Republici nije pokušavao dogoditi nikakav prevrat, već da je među ovim intelektualcima prije svega, iako su bili u sukobu sa sustavom, bila riječ o “lojalnoj opoziciji“ koja je tražila “reformne izlaze iz političke krize svog vremena“. Tome u prilog ide i rezultat istrage protiv “jakobinaca“ koja je trajala od 31.10.1797. do 15.3.1798. kada je prolongirana na dvije godine i tako poslana u – prošlost. Naime, pored otoka Koločepa 19.10.1797., usidrila se francuska flota pod zapovjedništvom Paula Brueyisa, a kako njihove namjere nisu bile jasne, u Republici je nastupila uznemirenost jer je Austrijancima i Osmanlijama trebalo objasniti kako Republika nije promijenila stav i postala francuski saveznik. Senator Miho Bona na sjednici je kazao da mu je jedan sugrađanin rekao da je od jednog cisalpinskog mornara čuo da su “oni bili pozvani u Dubrovnik“, da je poslan general Colli da huška narod na bunu te da im je doseljenik iz Ancone, krojač Pieruzzi, pošao ususret s riječima: “Netko je kazao vojnicima da ova vlada neće dugo trajati i da će biti smijenjena, to mi je rekao jedan senator“. Senat kao istražitelje izabire senatore Orsata Ragninu, Marina Zamagnu i Brnju Cabogu, “sve odreda frankofobe i konzervativce“.  Nakon ispitivanja niza svjedoka i šestomjesečne istrage, ali i rasprava u Senatu, proces je, s odnosom 15:10 među glasovima, odgođen na dvije godine, a u lipnju sa samo jednim glasom prevage (14:13) odlučeno je da Martellini, koji čak nije ni ispitivan, bude suspendiran i da ne smije dolaziti u Senat ni u Tajništvo Republike dok se proces ne završi. Martellini je podnio ostavku “iz zdravstvenih razloga“.  Čini se da je Republika procesom htjela zadovoljiti Austriju, a pritom ne isprovocirati Francusku. Martellini se spominje i u Konavoskoj buni iz ljeta 1799. kada ga je vlastelin Božo Saraca optužio da je “huškao seljake tumačeći im zakone iz Zelene i Žute knjige i govoreći: “Dvije mi stvari nijesu revuškale, ova treća hoće per dio, ako vi uzbudete ljudi“. Kako služavka koja je Saraci prenijela ove informacije nije mogla dokazati svoje tvrdnje, Martellini se ponovo provukao bez kazne. Buna u Konavlima izbila je nakon što je austrijska vlast, koja je nakon ugovora u Campoformiju preuzela Dalmaciju i Boku kotorsku od Venecije, iskoristila nezadovoljstvo seljaka i potaknula nemire. Kao neposredan povod iskorištena je odluka Senata od 10. svibnja 1799., a po kojoj je svaki dubrovački podanik stariji od četrnaest godina morao kupiti pet kilograma soli.  Kada je konavoski knez odluku obznanio na zboru, “seljaci su podigli svoj glas protiv nje izjavivši da joj se neće pokoriti. Na posebnom zboru odlučiše da će se oduprijeti provedbi te odredbe i zakleše se da će sprovesti svoju odluku te spaliti kuću svakome tko je prekrši“.  Na ovom prosvjednom skupu okupilo se oko osam stotina Konavljana. Jedan od povoda za ovaj namet dubrovačkoj vladi bio je u kontribucijskom zahtjevu francuskog komesara na Jonskim otocima Comeyrasa koji je iznosio 600 tisuća torinskih lira. Comeryas je trebao novac jer ga na Jonskim otocima nije bilo pa je u Dubrovnik uputio fregatu sa svojim izaslanikom Bricheom. Izaslanik je zatražio od dubrovačkih vlasti da mu u roku od 24 sata isplate milijun lira pod prijetnjom da će bombardirati i zauzeti Grad te u njemu uspostaviti “demokratsku revolucionarnu vladu“. Bio je to tek prvi veći financijski prohtjev Francuza, a bit će ih čitav niz sve do ulaska francuskih trupa u Grad 27. svibnja 1806. Dubrovačko gospodarstvo patilo je zbog pomorskih sukoba na Mediteranu, osobito nakon ulaska ruske flote, pa je vlada na razne načine nastojala popraviti svoju financijsku sliku. Tako su povećali poreze na brodske dionice, prodaju zemlje, uvoz dobara te poskupljenjem soli. No, smirivanje situacije zbog bune u Konavlima iziskivalo je od dubrovačke vlade dodatne troškove, a “Republika je bespotrebno skrenula pozornost europskih diplomatskih krugova na svoje slabosti“. Dubrovnik je u vrijeme Konavoske bune bio u financijskoj krizi, pa je vlast nedostatak novca u državnoj kasi pokušala pokriti uvođenjem novih poreza. Teret oporezivanja pao je na niže staleže, na one koji do tada nisu imali velika financijska davanja. Do 50-ih godina 18. stoljeća u Konavlima je seljacima bilo relativno dobro, ali se od tada situacija sve više pogoršavala. Uskoro im je od sjetve ostajala tek trećina, a djeca su im završavala na besplatnom radu na dubrovačkim brodovima. Usto, velike su probleme dubrovački vlastelini radili i djevojkama iz Konavala. Po izlikom da ih odvode na poslove služavkim iskorištvali su ih za „besramnu požudu“ te bi ih nakon toga ostavljali. Kada je na svu tu tešku i neugodnu situaciju u Konavle došla odluka dubrovačkih vlasti o obavezi da svi stariji od 14 godina moraju kupiti pet oka soli, bila je točka preko koje Konavljani više nisu mogli prijeći. Ustanak u Konavlima imao je pet kolovođa. Bili su to Niko Švago iz Vodovađe, Miho Đurov Magud iz Bačeva dola, Cvijeto Mujo iz Lovornoga, Miho Koprivica iz Radovčića i Niko Ucović iz Zastolja. Kako su nakon neuspješne bune pobjegli na osmanski teritorij, imovina im je oduzeta, kuće razorene i zemlja posuta solju, a na mjestu gdje su se nalazile kuće trebala su se podići vješala s drvenim maskama osuđenika.  No, takvo je simbolično izvršenje kazne na smrt vješanjem odrađeno samo u slučaju Muja i Maguda, dok su druge odgođene. Istovremeno, glave petorice kolovođa ucijenjene su na po 200 dukata. Konavoska buna imala je i diplomatsku pozadinu i zapravo je i završena bez ikakvih sukoba. Naime, Senat je poslao upute poslaniku u Beču Sebastianu Ayali u kojima od njega traži da od “carskog dvora zatraži pomoć od dvije tisuće ljudi redovne vojske da uguši bunu, a on dobi i dopust da može sudjelovati za spomenutu svrhu jedno odjeljenje od 1200 ljudi austrijske vojske“. No, dok je potvrda angažmana austrijske vojske u gušenju bune bila na putu prema Dubrovniku, Senat je dobio informacije da se u Anconi, obavještajnom centru i luci Papinske Države, ali i po drugim centrima na Apeninskom poluotoku, govori da je čitavu bunu osmislila i provodi upravo habsburška austrijska carevina i to sve kako bi Dubrovnik progutala poput njene već dvije godine okupirane jadranske suparnice Venecije. Čak se navodi da su i proglase konavoskih pobunjenika osmislili austrijski generali i činovnici i to jer “periodisanje onih sastavaka, uobičajenih u europskim kancelarijama, nije odista moglo da nikne u konavoskoj literaturi koja ne poznavaše nego narodnu pjesmu i lijericu“.  Kao dokaz šurovanja Konavljana i Austrijanaca, čiji je general Bredy u Herceg Novome, jest i denuncijacija koju je Malo vijeće dobilo od kapetana Luka Pasarića. On je vladi naveo kako je u Herceg Novom bio i doznao kako su brojni Konavljani dolazili na razgovore s austrijskim časnicima i da je dio njih bio u palači generala Brady gdje su tražili audijenciju. Naveo je kako je prepoznao jednog seljaka od vlastelina Boža Bona.  Informacija da su Konavljani viđeni kod habsburškog generala navedena je i u pismu Senata Ayali. Svom su poslaniku na bečkom dvoru senatori napisali da su pobunjenici bili dva puta kod generala te da su nudili da će se staviti pod austrijsku vlast. General ih je u tim zahtjevima oba puta odbio. (nastavlja se)
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed