MALI OGLASI
19.06.2015 | Damir Račić

Lokalni tisak iz 1944. godine

Autor: Glas Grada
Lokalni tisak iz 1944. godine
U tiskovini „Hrvatska“ koja je izlazila u Dubrovniku kao dnevni list od 10.4. do 18.10.1944. godine, uredništvo je gotovo u cijelosti posvećivalo sadržaj raznim političkim izjavama i („friziranim“) izvještajima s bojišnica (u Europi, Africi i na Pacifiku) za dubrovačku javnost. Potpuno je bespredmetno, s današnjeg stajališta, bilo što komentirati o takvim napisima, jer se sadržaj lokalnih novina koristio u cilju podizanja morala i kao propagandni medij. Bilo je još nekih tematskih sadržaja primjerenog ratnoj svakodnevnici u našem gradu i okolici. Mene je zanimalo hoću li pronaći nešto potpuno suprotno od uobičajenog sadržaja. Nakon savezničkog iskrcavanja početkom lipnja i njihovog napredovanja prema Njemačkoj, uredništvo lokalnih novina (koje je nesumnjivo bilo dobro upućeno u stvarno stanje na bojišnicama; naime, saveznici su napredovali s zapada, a Rusi s istoka), sve više prostora u novinama posvećuje ne-ratnim, odnosno „lakšim“ temama, mada su se i dalje objavljivali euforični tekstovi o uspjesima sila Osovine. Od početka srpnja do 18. kolovoza 1944. g. mogu se pronaći napisi iz povijesti Dubrovnika (o osobama, događajima, ustanovama...), kratke novele, roman („krimić“) u nastavcima, zdravstveni savjeti, gospodarske teme, nagradni natječaj, šale... i drugi tekstovi koji mogu biti sadržaj i današnjih tiskovina i/ili znanstvenih publikacija. Odabrao sam nekoliko izuzetno zanimljivih povijesnih tekstova koje ću u narednom razdoblju predstavljati čitateljima „Glasa Grada“. Kao što je poznato, sve tekstove koji su objavljeni u raznim lokalnim tiskovinama, bez obzira iz kojeg su vremena, citiram u izvornom obliku. GUNDULIĆEVA KUĆA U STAROJ „ULICI LUČARICI“ U XVII. VIEKU („Hrvatska“ od 29.4.1944. godine, broj 17) „Tiesna i ravna (bez stepenica) Ulica Lučarica u starom „seksteriju sv. Vlaha“, sa visokim i ukusnim zgradama, vezuje poljanu „Lužu“ sa Gundulićevom poljanom, počinje na kraju Ulice Između polača, prekidajući Ulicu Zuzerinu (staru ulicu među male crevljare), završavajući se na Ulici vojskovođe Slavka Kvaternika (staroj Ulici između bačvara, još prije zvanoj Ulica među crevljare). (Današnja ulica Od puča – nap. D.R.) I danas Ulica Lučarica nije bez koje stare znamenitosti vriedne spomena. Ulazni portal kuće, što ju je pri kraju 18. vieka sagradila vladika Anica supruga Bože Sarake, urešen je gvozdenim kucalom, koje predstavlja ribu „sarka“ (sa plemićkog grba porodice Saraka) sa datumom god. 1779. Zanimljiv je i jedan svod (starim nazivom „klobučina“), koji na jednom mjestu vezuje obje strane visoke ove ulice. Prije svoda je u ovoj ulici jedno dvorište zvano „kortilj“ ili korta. Pučki je naziv za ovu staru ulicu „Lučarica“. Uz taj naziv bili su uobičajni i ovi nazivi: Lončarica, i Lunčarica, a kadšto se susreće i naziv Ručalica. A ovu su ulicu stari nazivali i Lončarica možda, kažu nam, za to, što je unuda obično prolazila i zaustavljala se bezposlena dječurlija zvana „leri“, koje su nazivali lončari i lončarine. Ulica Lučarica nazvana je po crkvici sv. Lucije, djevice i mučenice, koja se nalazila na južnom kraju ove ulice, izpod južnih gradskih mira, a bila je srušena potresom 6. travnja 1667. godine. Ova je ulica bila u starini mnogo dulja, jer se pružala i zapadnim krajem ciele današnje Gundulićeve poljane (koje do potresa g. 1667. nije bilo, jer su i ondje bile kuće), pa se ona pružala i uzbrditim prostorom, gdje je sagrađeno i godine 1735. dovršeno monumentalno stubište, što vodi do liepe Isusovačke crkve sv. Ignacija. Novac dobiven prodajom tvoriva (građevinskim materijalom) porušene crkve sv. Lucije Oci Isusovci upotrebili su za izgradnju svoga Kolegija. Stara ona duga ulica sv. Lucije presiecala je u svojoj duljini tri stare ulice. Iz Lučarice s iztočne joj strane vodila je Kriva Ulica negdje preko današnje Gundulićeve poljane pred Knežev dvor. U ulici Lučarici bile su sa zapadne strane ove znamenite zgrade, što su se protezale sve do druge susjedne ulice zvane Slavčić Ulica a i Ulica sv. Mihajla, a to su: Samostan i crkva dumana dominikanaka sv. Mihajla, mala Gospina crkva Nunciata, te što je za nas od osobite važnosti – i velika kuća obitelji GUNDULIĆA. U kući gdje je stanovao Frano Gundulić, otac velikog hrvatskog pjesnika (autora) Osmana i Dubravke, stanovao je i pjesnik Gjivo Franov Gundulić, a stalno i njegova tri sina. Frano, Šiško i Mato, pa i dvie Gjivine kćeri: Mada i sestra joj, kojoj krstno ime ne znamo. Kćerka Mada obukla se koludricom (u redu zvana Sor Agata) u samostanu Klarisa, a druga joj sestra u samostanu sv. Šimuna postade koludricom kao Sor Frančeska. Spomenimo i to, da se na sjevernom kraju Lučarice, gdje je bila sagrađena spomenuta vlastelinska kuća obitelji Saraka, do ondje negdje prižala svojim pročeljem stara liepa crkva Sv. Vlaha, koja je podpuno izgorjela u noći od 24. na 25. svibnja g. 1706. U veljači g. 1759. vlastelin Sabo Luke Pucić (Pozza) odlučio je da kupnjom i kojim ustupom skupine od više nekretnina (kuća i ruševina kuća), koje su se nalazile na velikom prostoru između Ulice Lučarice i Ulice među crevljare (Između bačvara) nakon porušenja onih zgrada sagradi veliku liepu palaču – današnji „Hotel de la Ville“ (hotel Pucić Palace – nap. D.R.) s pročeljem prema novoj Placi (trgu) koji je nazvan njegovim imenom Placa Saba Pozza (današnja Gundulićeva poljana – nap. D.R.), uz položaj Ulice Lučarice, koje je nestajalo, da joj ostane u buduće samo manji sjeverni dio, koji i sada postoji. (Točno! – op. D.R.) Sam spomenik velikom hrvatskom pjesniku Gjivu Gunduliću bio je podignut god. 1893. i poljana naokolo nazvana je Gundulićevom poljanom, a i to najsretnijim slučajem u najvećoj blizini položaja gdje je bila Gundulićeva kuća, što se je dokazalo arhivalnim proučavanjem pred nekoliko godina, u naše (ratno?) doba.“ Niko Gjivanović Sad znamo znatno više o povijesti jedne gradske ulice, tj. kako je prije izgledala, a kroz koju često prolazimo kada idemo na Gundulićevu poljanu. Autor teksta dao je vrlo jasan opis ulice Lučarice, uključujući i njenu nekadašnju dužinu, te je predstavio sitne zanimljivosti koje se vezuju za povijest spomenute ulice i njenu neposrednu okolinu.
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed