MALI OGLASI
25.09.2022 | Mario Klečak

ZANIMLJIVOSTI IZ TISKA Utvrde i podzemni hodnici

Autor: Libero Portal
Foto: Željko Tutnjević / Libero portal
Utvrde i podzemni hodnici
Poznato je koja je namjena utvrda. To su privremeni ili trajni građevinski objekti obrambenog karaktera, tj. manja ili veća utvrđena mjesta ili položaji na odgovarajućem terenu

Prva uporišta građena su još u prahistorijsko doba, zvane palisade koje su u početku bile veoma jednostavne. Inače, to je ograda od drvenih, pri vrhu zašiljenih balvana, greda, ili kolaca često međusobno povezana. Služile su za obranu naselja, vojnih logora, drvenih utvrda i sl. Što se je oružje sve više usavršavalo utvrde postaju sve jače, grade se od kamena te naposljetku od čelika i betona, a nazivaju se bunkeri. Utvrde mogu biti samostalno izgrađene, npr. tvrđava Lorjenac, Revelin ili više njih (Minčeta, sv. Ivan, Bokar) u okviru jedne veće fortifikacije koje štite naselje, grad ili granicu. Maginotova linija (Andre Maginot, 1877-1932 francuski političar), to je bio sistem nadzemnih i podzemnih utvrda koji su Francuzi izgradili između dva svjetska rata duž francusko-njemačke granice, tj. od Švicarske do Belgije.

 

Njemačke vojne snage probile su Maginotovu liniju 1940 godine kod Sedana. Kod razvijenih naselja velikih antičkih civilizacija grade se jake zidine s kulama različitog oblika ispred kojih se nalazi dubok jarak. Ako postoje uvjeti, jarak je najčešće ispunjen riječnom, jezerskom vodom, ili morem. Na jednom crtežu može se vidjeti da je i srednjovjekovni Dubrovnik djelomično sa zapadne strane imao vodenu prepreku, tj. morski rukavac ispred predziđa. Srednji vijek imao je svoje karakteristične utvrde u zavisnosti na kakvom su terenu izgrađene. Feudalci zaštičuju sebe i kmetove od napada podižući gradove, a gradska naselja okružuju se i utvrđuju zidinama i kulama.

 

Pojavom vatrenog oružja u XV. stoljeću uvjetuje se u promjeni gradnje utvrda. Gradove sada štite visoke i jake kule s ravnom platformom za smještaj topova. Bogati gradovi Italije (prva Verona 1527.) izgrađuju poseban sistem utvrde, tzv. „bastionski“ tip, koji se je proširio po cijeloj Europi. (tal. bastione: istaknut dio višestranog tvrđavnog zida kojemu dvije stranice izbijaju napolje poput istokrakog trokuta, a treća se strana veže se s glavnim zidom tvrđave, čime je omogućeno da bude držan pod vatrom ne samo prostor ispred utvrde, nego i svaki od njenih dijelova, tj. spoljni zidovi i susjedni bastioni). Neprestano usavršavanje topništva, osobito uporabom topova sa žljebom unutar cijevi potkraj XIX. st. počinju se pri gradnji utvrda primjenjivati željezo i beton. Srednjovjekovne utvrde često su međusobno povezane podzemnim hodnikom (tunelom), kako bi se vojnici mogli sigurno premjestiti radi pojačanja pojedinih mjesta koje neprijatelj napada. Izgradnja podzemnih hodnika bila je uobičajna strateška praksa još od vremena starih civilizacija.

 

Srednjovjekovni vojni inženjeri koji su gradili dubrovačke utvrde primjenjivali su istu praksu. Kako bi cjelokupni fortifikacijski sistem bio što jači, Dubrovčani su kroz stoljeća rušili, gradili, ojačavali, mjenjali oblik pojedininim utvrdama. Osim vanjskog hodnika na zidinama koji je namjenjen turistima za obilazak, omogućeno je i manjim dijelom prolaz podzemnim hodnikom od tvrđave Minčeta do Bokara. Međutim, tih podzemnih hodnika (tunela) ima nesumnjivo još, koji nisu uopće ili samo su djelomično ispitani. Bivši atelje slikara Lukše Peka je ispod razine ulice, tj. poljane Mrtvo zvono. U velikoj podzemnoj prostoriji postoje hodnici koji idu u nekoliko smjerova, prema istočnom i zapadnom dijelu.

 

Jesu li prohodni ili zatrpani djelomično ili potpuno to treba tek istražiti. Bilo bi najjednostavnije uz pomoć sofisticirane opreme kako se ne bi uzalud kopalo, kao što je već učinjeno, početkom XX. stoljeća, misleći da se nalaze neke skrivene prostorije u tvrđavi Lovrjenac. Podzemni hodnici, npr. u Minčeti vodili su do određenih topovskih otvora gdje su bili smješteni topovi. Osim toga, hodnici su imali još jednu namjenu. Kad je trebalo napustiti grad ili tajno primiti inkognito neku važnu osobu, koristili su se njima, a izlaz/ulaz bio je blizu mora. Evo, jednog takvog primjera.

 

„Narodna Svijest“ od 12.6.1923. g; br. 26.

 

NAŠE OTKRIVENE STARINE

 

Ovih se dana u svrhu podignuća spomenika blagop. Kralju Petru konačno ruši kuća koju je Austrija bila dala sagraditi kao stanicu za vojnu stražu („corpo di guardia“) na izvijačici izmegju vrata od Pila i unutrašnjih gradskih vrata, naslonivši je na visoke gradske zidine. Na pročelju te kuće bila je ujedno postavljena kamena ploča sa imenom austrijskog cara Franja I. – Ovom prigodom svačigovu pažnju privlači sada otkriveni starinski podzemni prohod (tunel) koji je bio pod onom kućom, te prohodi pod samim kolnim putem izvijačice. (Možda je to ulaz u podzemni hodnik, gdje je prodavaonica kamenih suvenira? – kom. D.R.) Taj prohod na zavoje posvogjen je najvećim dijelom tupinom i spušta se sve na niže. Koliko je dug i kamo vodi, to se do sada ne zna, jer nam ga zagragjuju (bivša) vrata kamenjem zazidana. Ta će se ovih dana otvoriti i uhvamo (se), da ćemo tamo naći koje znamenito iznenagjenje. – U ovom hodniku nagjene su na tlu do sada četiri poveće kamene kugle, i te su tamo ostavljene. Nagjena je i grupa lijepih, tankih stalaktita, nu – nažalost – dolaskom nekojih osoba bila je barbarski polomljena i razgrabljena.

 

„Narodna Svijest“ od 26.1923. g, br. 28.

 

NAŠE STARINE

 

Položaj izmegju vrata od Pila i unutrašnjih gradskih vrata vrlo je znamenit i znamenitiji nego smo mislili, a nama sadašnjacima vrlo slabo do sada poznat. – Da je tako, vigjamo prilikom rušenja one kuće koju je Austrija bila dala sagraditi kao stanicu za vojnu stražu. Uz sada otkriti podzemni hodnik koji se – to je sada stalno – završava u „Posatu“ blizu mosta, nagjena je u temeljima one kuće neka masivna gragja, tvrda, da se teškom mukom cijepa i ruši. – Što je tu bilo, ne znamo, a utoliko evo nam važne jedne notice iz „Dnevnika Vlaha Stulića“, štampana na talijanskom jeziku u nekoliko svezaka dubrovačkog koledara „L' Epidauritano“. U Onome za godinu 1906. nalazi se uz godinu 1818 ovo par riječi: „In quest'anno (mesi di marzo, aprile e maggio) fu gettato giu in grande torrione sopra la porta Pile, diroccato gia dal tempo e minacciante rovina da ogni parte. A luogo suo fu costruito un magazzeno per le munizioni militari, fu allargata la strada fra le porte interne, cioe fra quella della citta e quella del ponte, fu in nuova forma edificato il corpo di guardia e fu sulla faciata posta l'iscrizione, che ora vi sl legge.“ – Tu je govor i o nekom „torijunu“ i „magazinu“. Gdje je sve to bilo i što nam je od toga ostalo sačuvano, treba svakako da ispitamo. Tražimo dalje, a i ova notica može da nam u istraživanju pomogne.

 

„Narodna Svijest“ od 14.8.1923. g; br. 35.

 

NAŠE STARINE

 

Milo nam je, da će se javnosti sačuvati onaj otkriti podzemni starinski hodnik izmegju vrata od Pila i unutrašnjih gradskih vrata. Tomu hodniku koji se završava u „Posatu“ blizu mosta, vrata na tom mjestu su zatrpana kamenjem a pod zemljanim nasipom. Otkriti ulaz u taj hodnik zatvorit će se do brzo gradnjom monumentalnih stepenica pred spomenikom blagopok. Kralja Petra. Taj ulaz kao i hodnik ostaju nam sačuvani u dobro uspjelim fotografijama. Kad se otvore i ona zatrpana vrata, naći će se, nadamo se, opet bilo što za nas od (povijesnog) interesa.

 

„Narodna Svijest“ od 19.2.1924. g, br. 9.

 

NOVE STEPENICE U VRATIMA PILA

 

Kad su se te stepenice gradile često su se vigjali gdje prigledaju radnju po više inženjera, prota i majstora – dapače za to je trebalo naći majstora i izvan našega grada, kao da baš na tomu oskudijevamo – te bi svak bio kazao, da će barem ta radnja biti perfektna i bez mane. A kad tamo, tek što je pala prva kiša i eto se opaža krupna pogreška na toj radnji. Ne možeš da onuda progješ, a da se ne naštrapaš vode što ostaje ležeći ne samo na placeti već i na samim stepenicama. Pa da nijesmo sretni sa našim vrijednim stručnjacima! (Ironičnim komentarom uredništvo piše o „stručnjacima“, a čini se da se povijest ponavlja – op. D.R.)

 

„Narodna Svijest“ od 26.2.1924. g; br. 10.

 

POPRAVAK NOVIH STEPENICA U VRATIMA PILA

 

Zadnji put smo spomenuli krupnu pogrešku na spomenutoj novoj radnji. Odmah u četvrtak započeo je popravak te pogreške, koju bi trebalo radikalno o(d)straniti, a vrijeme će nam pokazati s kojim uspjehom će se to učiniti. Ako je pak istina, što čujemo, da je radnja bila već kolaudirana (odobrena nakon komisijskog pregleda – nap. D.R.), tad nastaje pitanje, ko ima da podnese taj novi trošak za popravak ove krupne pogreške? Zar opet mi općinari?! (Naravno, radi se o građanima koji plaćaju porez. – kom. D.R.) Na kraju citiram jedan kratki ulomak iz knjige „Utvrđenja grada Dubrovnika“ autora Lukše Beritića.

 

„Bečki Kongres 1815. dodijeli Dubrovnik Austriji, koja je grad sve do godine 1886. smatrala tvrđavom. Odmah poslije zauzeća grada austrijske vojne vlasti počele su da vrše neukusna nadograđivanja i rušenja na starim republikanskim utvrdama.“ DPDS poduzelo je mnoge radnje tijekom 50-ih i 60-ih godina XX. stoljeća na uklanjanju austrijskih građevina o čemu sam pisao tijekom ove godine povodom 70-godina od osnutka DPDS. Zbog strateških razloga Dubrovnik je proglašen tvrđavom. To je spasilo dubrovačku fortifikaciju od gorih devastacija za vrijeme A.-U vladavine. U nasljeđe nam je ostavila Porporelu (mletački izraz za valobran) i rivu u gradskoj luci izgrađeni tijekom XIX. stoljeća.

Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 922
Glas Grada 921
Glas Grada 920
Glas Grada 919
Glas Grada 918
Glas Grada 917
Glas Grada 916
Glas Grada 915
Glas Grada 914
Glas Grada 913
Glas Grada 912
Glas Grada 911
Glas Grada 910
Glas Grada 909
Glas Grada 908
Glas Grada 907
Glas Grada 906
Glas Grada 905
Glas Grada 904
Glas Grada 903
Glas Grada 902
Glas Grada 901
Glas Grada 900
Glas Grada 898/899
Glas Grada 897
Glas Grada 896
Glas Grada 895
Glas Grada 894
Glas Grada 893
Glas Grada 892
Glas Grada 891
Glas Grada 890
Glas Grada 889
Glas Grada 888
Glas Grada 887
Glas Grada 886
Glas Grada 885
Glas Grada 884
Glas Grada 883
Glas Grada 882
Glas Grada 881
Glas Grada 880
Glas Grada 879
Glas Grada 878
Glas Grada 877
Glas Grada 876
Glas Grada 875
Glas Grada 873/874
Glas Grada 872
Glas Grada 871
Glas Grada 870
Glas Grada 869
Glas Grada 868
Glas Grada 867
Glas Grada 866
Glas Grada 865
Glas Grada 864
Glas Grada 863
Glas Grada 862
Glas Grada 861
Glas Grada 860
Glas Grada 859
Glas Grada 858
Glas Grada 857
Glas Grada 856
Glas Grada 855
Glas Grada 854
Glas Grada 853
Glas Grada 852
Glas Grada 851
Glas Grada 850
Glas Grada 849
Glas Grada 848
Glas Grada 847
GLAS GRADA 846
Glas Grada 845
Glas Grada 844
Glas Grada 843
Glas Grada 842
Glas Grada 841
Glas Grada 840
Glas Grada 839
Glas Grada 838
Glas Grada 837
Glas Grada 836
Glas Grada 835
Glas Gada 834
Glas Gada 833
Glas Grada 832
Glas Grada 831
Glas Grada 830
Glas Grada 829
Glas Grada 828
Glas Grada 827
Glas Grada 826
Glas Grada 825
Glas Grada 824
Glas Grada 823
Glas Grada 821/822
Glas Grada 820
Glas Grada 819
Glas Grada 818
Glas Grada 817
Glas Grada 816
Glas Grada 815
Glas Grada 814
Glas Grada 813
Glas Grada 812
Glas Grada 811
Glas Grada 810
Glas Grada 809
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed