MALI OGLASI
30.05.2021 | Damir Račić

ZANIMLJIVOSTI IZ TISKA Park Gradac: mjesto za ratnu vježbu

Autor: Libero Portal
Foto: Grad Dubrovnik
Park Gradac: mjesto za ratnu vježbu
Park Gradac mnogim građanima Dubrovnika bilo je najbliže i omiljeno izletište, pa ne iznenađuje da je neki privatni poduzetnik nekoliko godina kasnije otvorio sezonski ugostiteljski objekat

​U razdoblju između dva svjetska rata u parku Gradac tijekom ljetnih mjeseci održavale su se razne kulturne manifestacije. Može se pretpostaviti da je to bilo u neposrednoj blizini Mihanovićeve fontane (otvorena 1902. g.) zbog širine prostora, a ista se je nalazila na početku parka sve do 1929. godine, koju je nedugo nakon njenog preseljena zamjenio tzv. „ribnjak“ koji se je izgradio malo zapadnije. Od te godine fontana je prenesena u park u Pilama gdje se i danas tamo nalazi. Društvo „Dub“, Odbor ruskih izbjeglica, Crveni križ i druga dubrovačka društva, npr. Hrvatsko pjevačko društvo „Gundulić“ priredilo pučku zabavu („Narodna Svijest“ od 30.6.1937. g; br. 37.) bili su povremeni organizatori glazbenih priredbi (uglavnom koncerti) u parku Gradac (službeno otvoren u srpnju 1898. – nap. D.R.). Park Gradac mnogim građanima Dubrovnika bilo je najbliže i omiljeno izletište, pa ne iznenađuje da je neki privatni poduzetnik nekoliko godina kasnije otvorio sezonski ugostiteljski objekat. O tome je objavljeno kraće novinsko izvješće.

„Crvena Hrvatska“ od 11.6.1904. g; br. 24.

G R A D A C

 

           Današnjim danom otvara se na Gradcu prodaja svakog hladnog jela i dobra vina i piva (ohlađenog) u ledu, uz brzu podvorbu i umjerene cijene. Eto zgode posjetiteljima Gradca da mogu uz uživanje (u) prirodi naći i tjelesne okrijepe, kao i različitih novina (tiskovina) svakog dana, a onaj prostor (ne precizira se koji?) bit će do koji dan i električno osvijetljen.

Sredinom rujna 1908. godine otvoren je novi dubrovački hotel koji je dobio naziv Hotel Gradac po obližnjem parku. Danas je to Ženski đački dom.

Iz sljedećeg novinskog izvješća saznajemo više čime se je sve bavio Crveni križ u „staroj“ Jugoslaviji u razdoblju između dva svjetska rata.

 

​„Narodna Svijest“ od 1.6.1926. g; br. 22.

C R V E N I    K R I Ž

U ovom gradu kao i u cijeloj našoj državi svečano će izvesti svoj Dan 6. juna o.g. Osim svoje kršćansko humanitarne zadaće za vrijeme rata, Društvo Crvenog križa u miru pomaže ratnu siročad, invalide i ratne bolesnike, bori se protiv akutnih i kroničnih zaraznih bolesti i alkoholizma (!); uzimlje u zaštitu roditelje, dojenčad i malu neopskrbljenu djecu, da se odgoji zdrav podmladak; ukazuje prvu pomoć narodu u slučaju velikih elementarnih nesreća i opće nužde kao što su: potresi, poplave, požari, glad itd. Našem Crvenom križu sada više nego ikada trebaju veća materijalna sredstva, pa stoga ovaj Odbor stavlja na srce svemu gragjanstvu da prinese svoj darak i da nijedan gragjanin ne izostane, a da se ne upiše kao član našega društva. Dne 6. juna o.g. biće na „Gradcu“ pučka svečanost za koju će se naknadno objaviti raspored. Toga dana neka nas sve bez razlike okupe osjećaj milosrgja i čovjekoljublja pod imenom i znakom Crvenog križa.

 

                                                                                                 Mjesni Odbor Crvenog križa

Citiram dvije lokalne tiskovine koje donose izvješće za dubrovačku javnost o specifičnoj zabavi u parku Gradac.

„Narodna Svijest“ od 8.6.1926. g, br. 23.

ZABAVA CRVENOG KRIŽA

U nedjelju po podne (zabava) u parku Gradac ispala je preko svakog očekivanja. Najljepša (najatraktivnija) točka je bila, kad su dva ratna broda navalila da osvoje Danče, a sva kopnena vojska branila iskrcaj. Pucnjave je bilo s kopna i s mora i reflektori su radili. (Možda kao specijalni svjetlosni efekti? – kom. D.R.) Ovo je zbilja bilo nešto zanimljivo i prava je šteta da točka programa nije bila objavljena javnosti prije (radi veće posjete).​   

„Dubrovački list“ od 12.6.1926. g, br.20.

VRLO USPJELA ZABAVA CRVENOG KRIŽA

U nedjelju je održana na Gracu vrlo uspjela zabava „Crvenog križa“, kojoj je prisustvovalo mnoštvo gragjanstva, iako nije bilo dovoljno potrebite reklame. Na osobitu pažnju naišla je točka navala (napad) sa mora i obrana sa kopna, koju su izvela dva ratna broda i naše kopnene čete. (...)

 

U toj vježbi vjerojatno je bilo i „ozlijeđenih“ te su članovi saniteta Crvenog križa pokazali svoje stručno znanje i druga djelovanja. Bilo bi sasvim razumljivo i logično da su ovu vojnu vježbu zajednički organizirali vojska i mornarica, a stručnost u evakuaciji „ozlijeđenih“ pokazao vojni sanitet kopnene vojske. Šteta što su oba novinska izvješća veoma kratka. Nije jasno je li napad, tj pomorski desant izvela mornarička pješadija iz dva ratna broda, što baš nije bezazleno približiti se kamenitoj obali na Dančama  čak i kad je mirno more. Kako bilo da bilo, građani su uživali u vojnoj predstavi koju je organizirao civilni Crveni križ. Kod vojne obuke (vježbe) koristi se školsko streljivo bez eksplozivnog punjenja (baruta), ali ostaje kapisla radi zvučnog efekta – pucnja. Zbog uspjele vježbe (zabave za građanstvo) netko je sigurno dobio pohvale i napredovao u službi bilo u vojnoj ili civilnoj. 

U poslijeratnom razdoblju DLJI nastavile su koristiti park Gradac u kome su se najčešće održavale dramske i plesneizvedbe. Kako sam već upoznao čitatelje, u jednom slučaju,1926. godine (vjerojatno se održalo na platou Gradca), predstavljena je čak vojna vježba. Uobičajno je da se vojnavježba održi između „plavih“ koji glume neprijatelja i „crvenih“ koji imaju ulogu domaćih obrambenih snaga. Kakose je vojna vježba odvijala i koliko je trajala teško je zamisliti. Bez obzira što je glavni organizator bio Crveni križ, teško je shvatiti zašto je baš Gradac odabran da bude ratni poligon za pokaznu vježbu. Uvala u Lapadu mnogo je pogodnija za vojnu vježbu i spriječavanja pomorskog desanta. Kad se spomene izraz „ratni poligon“ nema nikakve dileme da svi čitatelji znaju što se pod tim podrazumjeva. Ipak, navesti ću stručno objašnjenje. Riječ „poligon“ je grčkog porijekla. To je uređen i namjenski  opremljen dio zemljišne i vodene površine ili određen zračni prostor koji služi za vježbanje pojedinih rodova vojske, ispitivanje različitih vrsta oružja, streljiva, vojne opreme i borbene tehnike za izvođenje obuke, vježbi, gađanje iz različitih oružja i drugih testova u oružanim snagama, a u uvjetima što približnijim borbenim. To može biti i prostorija ili objekt (brod, samohodno borbeno vozilo...) za tehničku obuku.

 

I Dubrovačka Republika imala je poligon i to najvjerojatnije sa kule sa koje se isprobavalo oružja, a kasnije je to bio nasip koji je bio niži nego današanji. To su bile Brsalje (Bersaglio = streljana). „Sada nastaje pitanje, koja je to kula, koju zaključci Vijeća nazivlju turetta Bersaglii i turetta ad Bersaglium, što bi značilo kula streljane i kula na streljani. Da li ta kula, o kojoj se baš za boravka Michelozzija (glasoviti florentinski arhitekt koji je došao u Dubrovnik 1461.) toliko govori, još postoji pod drugim imenom ili je ona stvarno bila negdje na današnjim Brsaljama te je kasnije srušena. S obzirom na to, da nije bilo uputno graditi jednu odvojenu kulu na tom mjestu, i stvarno se nigdje ne govori, da bi ta kula bila odvojena, i s obzirom na kasnije zaključke Vijeća možemo tvrditi, da je kula Brsalje današnji Bokar.“ (...) „Desetog lipnja 1555. Vijeće umoljenih ovlastilo je Rektora i Malo vijeće, da dadu razbiti hridinu, koja je bila u moru između kule Zvijezdan i zida streljane „Brsalja“ te da posijeku ugao zida Brsalja, koji je more porušilo.“ (Izvor: Lukša Beritić: „Utvrđenja grada Dubrovnika“).

Uz već poznate razne aktivnosti Crvenog križa u kriznim situacijama, iz navedenog novinskog izvješća saznaju čitatelji „GG“ i o organizaciji ratne vježbe što je poduzeo Crveni križ u Dubrovniku prije 95 godina.      

Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
GLAS GRADA 846
Glas Grada 845
Glas Grada 844
Glas Grada 843
Glas Grada 842
Glas Grada 841
Glas Grada 840
Glas Grada 839
Glas Grada 838
Glas Grada 837
Glas Grada 836
Glas Grada 835
Glas Gada 834
Glas Gada 833
Glas Grada 832
Glas Grada 831
Glas Grada 830
Glas Grada 829
Glas Grada 828
Glas Grada 827
Glas Grada 826
Glas Grada 825
Glas Grada 824
Glas Grada 823
Glas Grada 821/822
Glas Grada 820
Glas Grada 819
Glas Grada 818
Glas Grada 817
Glas Grada 816
Glas Grada 815
Glas Grada 814
Glas Grada 813
Glas Grada 812
Glas Grada 811
Glas Grada 810
Glas Grada 809
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed