MALI OGLASI
18.09.2021 | Damir Račić

ZANIMLJIVOSTI IZ TISKA Osnutak "Republike Porporela" prije 100 godina

Autor: Libero Portal
Foto: LTV/Ilustracija
Osnutak
Bilo je i drugih kao npr. „Republika ispod Buića“ (današnje Banje) i „Republika Penatur“

​Prema službenom dokumentu, odnosno novinskom izvješću „Republika Porporela“ („RP“) osnovana je u prvoj polovici 1921. godine. Nažalost, autor teksta ne donosi imena „revolucionara ili prvoboraca“ koji su udarili temelj najpopularnijoj gradskoj republici. Bilo je i drugih kao npr. „Republika ispod Buića“ (današnje Banje) i „Republika Penatur“. Zapisano je da je prvi predsjednik „RP“ bio Pavo I. Također je ostalo nepoznato tko su bili nasljednici prvog demokratski izabranog predsjednika „RP“. Uredništvo je vjerojatno smatralo nevažnim da izvještava dubrovačku javnost o promjenama na vrhu vlasti „RP“ do početka II. svjetskog rata. Pretpostavljam da nije bilo „državnih udara“ u „RP“. Nakon II. svjetskog rata kada je ponovno obnovljena „RP“ ne mogu se sjetiti. 

Neizvještavanje o „RP“ nije bio razlog da Porporela ne bude mjesto na kojoj su se održavale razne športsko-zabavne priredbe o čemu je lokalna tiskovina donosila izvješća. Čak i tijekom II. svjetskog rata o čemu sam pisao: („Borba mladih i starih waterpolaša s Porporele“, u srpnju 1944. g. – nap. D.R.)

 

Evo službenog izvješća o uspostavljanju „Republike Porporela“.

„Narodna Svijest“ od 9.8.1921. g, br. 32.

POLA STAGJONI OD KUPANJA

Proslavila je kupališna „republika“ na Porporeli u prošlu subotu. Proslava je obavljena na zapovijed predsjednika Pava I. uz „fjelicu pipuna i kupicu mučenice“ naravno poslije regate (natjecanja) u plivanju, njorenju i skakanju, za što su bili posebni premiji (nagrade). Porporela je toga historičnog dana bila ovjenčana (okićena) lovorikom i okićena zastavama. Palo je i prigodnih „republikanskih“ govora za napredak i procvat mlade republike. Okolišne republike, a osobito ona ispod Buića („Banje“ – nap. D.R.) gledali su sa durbinima sa zavišću takovo veličanstveno slavlje (republike) svoje nove susjede, koja je u malo vremena tako krasno napredovala i mogla da priredi tako ubavu (lijepu, krasnu) idilu (zabavu).

Obzirom da do početka II. svjetskog rata nisu objavljivanje nikakve vijesti u svezi „RP“, navesti ću neke druge povijesne zanimljivosti i komentare građana o Porporeli.

Zavirimo malo u prošlost, te ću podsjetiti čitatelje kako je nastala Porporela. „Prema zaključku Vijeća umoljenih od 22.3.1432. g. drvena obala luke išla je (u)mjesto sadašnje kamene obale uz gradski zid od vrata Ponte do kule od Mula (prvobitni naziv za tvrđavu sv. Ivana – nap. D.R.). Tu duljinu je imala i kamena obala sve dok je Austrija pri gradnji „Porporele“ nije produžila. Za vrijeme austro-ugarske vladavine 1873. godine izgrađena je Porporela ispod tvrđave sv. Ivana i produžena obala uza zid tvrđave. (Lukša Beritić „Utvrđenja grada Dubrovnika“ str. 53. i 208.).  Naziv je dobila iz mletačkog talijanskog jezika, a znači: valobran. Time je uplovljavanje u gradsku luku bilo sigurnije kad pušu jaki zapadni vjetrovi. Od izgradnje Porporele do danas na njen vrh morali su u nekoliko navrata ojačati potapanjem i stavljanjem velikih stijena kako bi se valovi na njima razbijali. U prvom desetljeću XX. st uredništvo „P.C.H.“ upozorava na oštećenje Porporele koje postaje opasno za posjetitelje, ali podsjeća tadašnje čitatelje na jedno teško oštećenje Porporele.

„Prava Crvena Hrvatska“ od 22.2.1908. g, br. 157.

PORPORELA SE RUŠI

Gat na Porporeli ispucao je na više mjesta. U sredini pak se udaljio kam(en) od kamena za čitav pedalj te lako da kogod neopazice (spotakne o pukotinu) i slomije nogu. More je prorovalo put, te se prelijeva sa jedne strane na drugu. Upozorujemo lučku vlast. Bože, što može bijesna sila mora!

„Prava Crvena Hrvatska“ od 2.1.1909. g; br. 202.

PORPORELA POPUŠTA

Još smo prošle godine bili upozorili da popušta kamenje na Porporeli i da su gvožgja popustila, a unutrašnja dosta se put (prema) mora(u) nagnula: na nekim je mjestima i po 20 cm odalečio se kamen od kamena. Ako se što prije ne popravi može se lako jednog dana dogoditi (i) sve (se) u more survati, kao što se je bilo dogodilo i sa prvašnjom (!!) Porporelom. Što god više bude se otezalo, to će sve veći troškovi biti! 

O urušavanju ili teškom oštećenju dijela Porporele usljed djelovanja siline valova na njenoj južnoj strani, Lukša Beritić ništa ne spominje u svojoj knjizi. Naravno, da je do toga trebalo doći, jer je Porporela u to vrijeme bila znatno uža i vjerojatno bez zaštite stijena kao na njenom vrhu. Vjerojatno se to prvotno i značajno oštećenje Porporele dogodilo tijekom 80-ih ili 90-ih godina XIX. stoljeća. Tek 51 godinu kasnije nakon izgradnje (1873) Porporela je proširena i ojačanabetonskom nadogradnjom, mada je žestoki valovi i dalje preljevaju i odijevaju u bijeli morski plašt od tvrđave sv. Ivanado crvenog ferala.

Tijekom srpnja-kolovoza 1924. g. (vjerojatno je Pavo I.još bio na vlasti i bez uporabe sile) teritorij „RP“ umjetno je povećan (proširen), jer su izvršeni građevinski radovi o čemu sam davno objavio detaljan tekst o radovima. Ljetni kapacitet posjetitelja i kupača na Porporeli znatno je povećan. Međutim, nije sve bilo bajno, a razlog je ostao isti: gnjusenje!

„Glas dubrovački“ od 15.9.1885. g; br. 2.

SLOVO DUBROVČANINA

U nas, u Dubrovniku svak osjeća da nema ljeti gdje da se prošeta, jer na putu od Gruža mnoštvo (!) kočija idu tamo-amo (i) strašno smetaju (!), dočim na Pločama prašina te duši.

Najubavije je dakle mjesto, da ljeti (na)večer pogješ na našu „Porporelu“, te bi se doduše i tu mnoštvo puka zgrnulo. Divna li ti je zbilja „Porporela“. Svjež i čist zrak (u)dišeš, tihi povjetarac neprestano oko lica ti se igra, dočim ti se oko na veličanstveno, neograničeno more pruža! Na takvome položaju svak, a da i nije poetičke mašte osjeća da mu je (u) duši lakše. Čini mu se kao da nekakav ljepši, mirniji život žive, te i barem za nekoliko trenutaka zaboravi na sve muke i nezgode svakidašnjeg života.

„Porporela“ je pak osobito zgodna bila za radnika. Radnik, iza kako je cijeli dan radio, zbog umora nije sklon da šeta, te bi najragje tu išao da se nadiše čistoga morskog zraka. Od koje je koristi to radnicima ne treba da kažemo, jer nam je dosta da promislimo da cijeli dan u radionicama slabi zrak udišu, a noću često nagomilani u kakvoj maloj sobici (zajedno) spavaju.

Ali uprkos svijem uvijem koristima i ljepotama, crni udes je i „Porporelu“ snašao. Crna gvozdena vrata ti na putu staju, brane ti da se mora nagledaš, brane ti da se čista zraka nadišeš već te natrag ćeraju u nezdravi, nečisti vazduh. Ovo nam je vrlo žao, jer mi držimo da je baš grehota da najljepše mjesto u Dubrovniku pučanstvu zatvoreno ostane. „Porporela“ je bila zatvorena po nalogu vojničke vlasti i to s toga što bi nekoji tu gnjusili. Da se tome moralo doskočiti mi potpuno pripoznajemo, ali se (je) mogao naći drugi način. Mogla je naime ili sama vojnička vlast stražu postaviti ili pozvati Općinu da to učini, ili se moglo napokon dopustiti kome da tu što prodava (na Porporeli? – op. D.R.) pod uvjetom da se za čistoću stara, ali zatvorili (su pristup, a to) je posve, to je baš barbarski!

Mi se obraćamo i vojničkoj vlasti i našoj Općini molbomda ovome doskoče. (Iz ovog dopisa čitatelja uredništvu može se zaključiti da su vrata bila zatvorena tijekom većeg dijeladana ili samo kad padne noć „što bi nekoji tu gnjusili“ tijekom ljetnih mjeseci. I danas se može uočiti mjesto gdje su nekada vrata bila – kom. D.R.).

Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 864
Glas Grada 863
Glas Grada 862
Glas Grada 861
Glas Grada 860
Glas Grada 859
Glas Grada 858
Glas Grada 857
Glas Grada 856
Glas Grada 855
Glas Grada 854
Glas Grada 853
Glas Grada 852
Glas Grada 851
Glas Grada 850
Glas Grada 849
Glas Grada 848
Glas Grada 847
GLAS GRADA 846
Glas Grada 845
Glas Grada 844
Glas Grada 843
Glas Grada 842
Glas Grada 841
Glas Grada 840
Glas Grada 839
Glas Grada 838
Glas Grada 837
Glas Grada 836
Glas Grada 835
Glas Gada 834
Glas Gada 833
Glas Grada 832
Glas Grada 831
Glas Grada 830
Glas Grada 829
Glas Grada 828
Glas Grada 827
Glas Grada 826
Glas Grada 825
Glas Grada 824
Glas Grada 823
Glas Grada 821/822
Glas Grada 820
Glas Grada 819
Glas Grada 818
Glas Grada 817
Glas Grada 816
Glas Grada 815
Glas Grada 814
Glas Grada 813
Glas Grada 812
Glas Grada 811
Glas Grada 810
Glas Grada 809
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed