MALI OGLASI
25.09.2020 | Damir Račić

ZANIMLJIVOSTI IZ TISKA Njemački književnik Ernst Toller u Dubrovniku

Autor: Libero Portal
Foto: Wikipedia
Njemački književnik Ernst Toller u Dubrovniku
Zbog revolucionarnihvaktivnosti osuđen je na pet godina zatvora

Dubrovnik je bio kraće ili duže vrijeme između dva svjetska rata privremeni dom  mnogim umjetnicima, glazbenicima i književnicima. Jedan od njih, ali manje poznatdubrovačkoj javnosti bio je njemački književnik, pjesnik, dramatičar, putopisac, jedan od zapaženijih predstavnika njemačkog ekspresionizma Ernst Toller (1893-1939). Bio je dragovoljac u I. svjetskom ratu. Razočaran onim što je doživio na bojišnici, istupa protiv rata, organizirajući u Heldelbergu ligu studenata koji se zalažu za mir. Zbog revolucionarnih aktivnosti osuđen je na pet godina zatvora. Toller je u razdoblju između dva rata bio istaknut antifašist čije se književno djelovanje ne može odvojiti od političkog. Nakon Hitlerova dolaska na vlast Toller je emigrirao u Ameriku.Razočaran političkim stanjem, tj. terorom u Njemačkoj, vjerojatno i zbog nekih osobnih trauma, godine 1939. izvršio je suicid. Jesu li svi njemački intelektualci, protivnici nacizma rehabilitirani proslije II. svjetskog rata nije mi poznato.

​O njegovom boravku u našem gradu saznajemo nešto više iz lokalnog tiska. 

​„Dubrovačka tribuna“ od 2.6.1933. g; broj 205.

​ERNST TOLLER OPET U DUBROVNIKU

​Poznati njemački književnik sa Hitlerove lomače, g. Ernst Toller ponovo se je vratio u Dubrovnik, pošto je obišao mnoge naše krajeve. Izgleda da će g. Toller cijelo ljeto ostati u Dubrovniku ako se u međuvremenu ne desi nešto radi čega bi svoju odluku morao izmjeniti. G. Toller kupa se i masira na Lapadu. Građansku obuću zamijenio je sa opancima koje je donio iz Srbije, sretan što je barem s nogu mogao skinuti jedan mašinski (industrijski) produkt i obilježje „civiliziranog svijeta“. – Sve one koji mu dolaze da ga nešto pitaju dočekuje uzdignutom rukom i uzvikom: „Keine Politik!..“ (Brico iz TV serije „Velo misto“ govorio je: „Neću politiku u moju butiku.“ – kom. D.R.) 

​Iako je u Dubrovniku proboravio više od 3 mjeseca lokalni tisak ostavio ga je na miru „da se kupa i masira na Lapadu“. Ostaje nepoznato je li se je susretao s nekim poznatijim Dubrovčanima iz toga vremena.

​„Dubrovačka tribuna“ od 21.8.1933. g; broj 215.

​ODLAZAK G. ERNSTA TOLLERA

​Njemački književnik emigrant g. Ernst Toller, kako je poznato nastanio se odmah poslije (održanog) kongresa PEN-klubova u Lapadu. Kod nas se je bio udomaćio zanesen prirodnim prednostima naše rivijere, a naročito Dubrovnika. Osim kraćih prekida kada je g. Toller posjetio Sarajevo i Zagreb, on je cijelo vrijeme, više od tri mjeseca ostao među nama. U Lapadu ga se je moglo dnevno vidjeti na kupanju okružen uvijek od mladih ljudi koji su mu pjevali i svirali naše narodne pjesme, a najviše ljubavne.

​G. Toller ostavio je naš grad u četvrtak 17. o. mj. Prema onome što je izjavio svojim prijateljima, nije ni sam siguran gdje će se moći nastaniti. Otputovao je za Švicarsku sa željom da se ponovno vrati u Dubrovnik.

​Sljedi otvoreno pismo upućeno ministru propagande Goebbelsu, odnosno osuda Ernsta Tollera zbog nacističkog spaljivanja knjiga kada je na lomače u Njemačkoj bačeno stotine tisuća primjeraka čuvenih njemačkih djela svjetske književnosti i znanosti.

​„Dubrovačka tribuna“ od 5.9.1933. g; broj 217.

​JEDAN SA NJEMAČKE KULTURNE LOMAČE

​G. Ernst Toller, jedan je od onih koj je po najnovijem aktu Hitlerove vlade izgubio njemačko podaništvo uputio je otvoreno pismo g. Goebbelsu ministru za propagandu Njemačkog Reicha. G. Toller piše:

​„Kad su 5. maja bačena na lomaču djela njemačkih pisaca, fiozofa i naučnika, vi ste gospodine Goebbels štitili i odobrili ovaj barbarski akt, pa ste u svom govoru, nazvali spaljena djela onih ljudi koji predstavljaju jednu plemenitiju Njemačku nego Vi „duhovnim smećem“.

​Vi ste iz njemačkih kazališta, naklada, knjižara, biblioteka i škola izbacili naša djela, Vi progonite pisce, zatvarate ih i protjerujete iz zemlje. Vi protjerujete s univerziteta, iz koncertnih sala kompozitore i dirigente, iz kazališta glumce, iz ateljea slikare, arhitekte i kipare. Ti ljudi vjeruju u jedan svijet slobode, čovječnosti, socijalne pravde, oni su pravi socijalisti, pacifisti ili vjerni kršćani i oni neće da poreknu glas istine i da se priklone sili. Progoni su za nas progonjene velika čast i mnogi od nas morat će sad tek da dokažu da tu čast zaslužuje.

​Mi ne cvilimo i ne prosimo, mi ne potpisujemo nikakve reverse da dokažemo našu lojalnost. Mi nikada nećemo prestati da žigošemo Vaša djela. Vi tvrdite da hoćete da spasite njemačku kulturu, a rušite najplemenitiji rad njemačke kulture. Vi kažete da hoćete da probudite njemačku mladost, a zablještavate njen duh, oči i čula. Vi kažete da spašavate njemačku djecu, a trujete im srca frazama jednog stupidnog nacionalizma i rasne mržnje. Vi tvrdite da oslobađate radni narod a u stvari ga kujete u ropske okove i socijalne i duhovne neslobode. Vi kažete da štitite Njemačku od onih koji su krivi, a progonite najslabije – Židove. Vi kažete da ste Vi i njemački duh identični, ali Vaša djela su negacija ideja Goethea i Lesinga Hardera i Schillera, Vilanda i Rankea, i svih onih ljudi, koji su se borili za najčišće vrijednosti Njemačke i nosili ih u svijet.

​Čitao sam ovih dana Vaša umjetnička djela. Ne mogu da Vam predbacim što pišete gorim njemačkim jezikom no (nego) mi, moć naime ne daje talenat, ali je za osudu što prisiljavate njemačka kazališta da ta djela prikazuju. Vi govorite tako mnogo o junaštvu i mislite pri tome na junaštvo vojničko. I mi znamo za jedno junaštvo, a to je junaštvo rada, karaktera, bezuvjetnog čovjeka koji čuva svoju ideju. Vi govorite mnogo o kukavičluku Vaših protivnika. Obećajemo Vam da će nas Vaši progoni učiniti tvrdim, Vaša mržnja zrelijim, a Vaša borba borbenijim. Mi nismo bez krivice za svoju sudbinu i mnoge smo greške učinili, a najveća je naša velikodušnost.

​Blagodareći pouci koju ste nam dali, mi ćemo naše greške svladati u sebi, a to je Vaša zasluga!“ 

                                                                                                                    Ernst Toller

​O čistki koju je proveo nacizam kada je došao na vlast, među mnogim njemačkim kulturnim djelatnicima i umjetnicima opisano je u knjizi „Mondeni život u doba nacizma“. O jednom poglavlju iz navedne knjige uskoro ću objaviti poseban napis.                                                        

Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 813
Glas Grada 812
Glas Grada 811
Glas Grada 810
Glas Grada 809
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed