MALI OGLASI
23.10.2020 | Damir Račić

ZANIMLJIVOSTI IZ TISKA Iskopani grobovi i stari novci "u Pilama"

Autor: Libero Portal
Foto: Željko Tutnjević / Libero Portal/Ilustracija
Iskopani grobovi i stari novci
Ni slučajna otkrića nisu rijetkost s tim što arheolozima i povjesničarima zadaje više truda da utvrde povijesne činjenice i poveznice te donesu zaključke o vremenu nastanka

​Može se bez pretjerivanja reći da je cijelo područje grada Dubrovnika (svakako i šire) jedno potencijalno arheološko nalazište ranijih kultura. O pojedinim lokalitetima sačuvani su povijesni dokumenti te su oni osnovni temelj informacija za daljnja istraživanja. Ni slučajna otkrića nisu rijetkost s tim što arheolozima i povjesničarima zadaje više truda da utvrde povijesne činjenice i poveznice te donesu zaključke o vremenu nastanka. U rijetkim slučajevima podrijetlo ili objašnjenje može ostati na mogućim pretpostavkama, ali barem je izišlo na vidjelo ono što je vjekovima bilo pod zemljom, u morskom mulju ili ispod kakve građevine. Što je iskopavanje dublje nailazi se na sve starije iskopine. Arheolozi i povjesničari dopunjuju dosadašnja saznanja o nekom konkretnom događaju iz bliže ili daljnje povijesti našeg grada, općenito o nastanku prvobitnog naselja na mjestu današnjeg Dubrovnika.

 

​Evo jednog primjera koji je objavljen u lokalnoj tiskovini. 

           „Dubrovački list“ od 20.6.1927. g; broj 18.

​Radeći ovih dana na iskopavanu kanala kod crkve sv. Gjurgja, radnici su otkrili jednu veliku količinu kosti. Odmah je nastalo pitanje: što je nekad moglo biti na tom mjestu; od kuda na tako malom prostoru velike naslage kosti? Kosti su nagjene u zemlji prosute bez ma ikakvog reda. Sve to više (s)liči jamama nego grobovima. U povijesnim knjigama kao i u našem arhivu nijesam mogao da nagjem ni najmanjih podataka, koji bi mogli otkriti tajnu ovih grobova. Ali listajući povijest našega grada, načićemo da su „jame“ tužni ostaci gube i kolere, koja je nekoliko puta harala po Dubrovniku. Sličnih „jama“ do sada je nekoliko puta nagjeno. God. 1895. pri gradnji temelja „Hotela Imperial“ nagjene su četiri jame pune kosti (od kojih jedna lijepo ozidana u formi džare). God. 1905. ispod Gradca, pri gradnji temelja jedne kuće zbora popovskoga nagjene su takogjer „jame“ pune kosti. Ustanovilo se je, da su to one sedam jama, koje je Dubrovačka Republika dala iskopati prigodom kuge god. 1363. Manjih jama nagjeno je do sada nekoliko puta. Sjećam se oveće jame koja je bila otkrita u Gružu pri gradnji „Hotela Petka“. Da tih jama mora biti još „izvan grada“ sva sila o tome govore dubrovački historičari. Uzmemo li u obzir kugu, koja je god. 1526 harala grad za punih 20 mjeseci i uništila jednu trećinu pučanstva grada, morale su se kopati duboke jame, jer nije imao ko više, ni da grobove otvara. Kosti koje su ovo (ovih) dana nagjene kod crkve sv. Gjurgja „u Pilama“, ne mogu da budu drugo, nego jedna od jama tužne god. 1526. to nam svjedoči i okolnost, da su kosti nagjene sa strana crkve, u vrlo malemom prostoru i u ogromnoj količini. Crkva sv. Gjurgja postojale je već u XIII. vijeku (Gelcich: „A proposito de certi ipogei“ str. 5.) ali je srušena i potpuno uništena za vrijeme jedne velike oluje(!). Današnja crkva sv. Gjurgja sagragjena je g. 1590. Podatke o ovoj crkvi nalazimo u dubrovačkome arhivu u rukopisnoj knjižici „Libro dela fabrica dela chiesa nova de Santo Gjorgio a le Pille 1590.“ (priopćio N. Gjivanović u „Narodnoj Svijesti“ g. 1922. br. 43). Bez sumnje, jama sa kostima tu je postojala prije gradnje druge crkve sv. Gjurgja. Za vrijeme gradnje temelja kosti su odalečene i kašnje opet postavljene u zemlju u velikim hrpama.

 

​Stari su mi ljudi pričali, da su tu oko crkve pokopani „junaci Pilari“ koji su poginuli braneći Pile god. 1806. od pljačkaških (ruskih i crnogorskih) četa. I danas, vidi se još par nadgrobnih ploča i jedan uzdignuti kameni križ u blizini Crkve. Kažu mi, da je ploča još bilo ali da su s vremenom odnešene. To pričanje moguće da je i točno, ali kosti nagjene ne mogu biti „Pilara“ – jer ih stalno (zasigurno) nije toliko poginulo. Pa sve, da su tu zakopani i ono pljačkaši koji su se u „Pilama“ i na „Dančama“ tukli, ni iz daleka nije toliki broj poginulih! O tome nam Appendini lijepo priča. „Pilari, njih stotina, naoružani, sakupljeni kod kapelice sv. Gjurgja pod Lovrijencom pucahu na Crnogorce, da obranu Pile i da zapriječe spaljivanje kuća .... kašnje je borba bila prenešena na „Danče“. Francuski granadijeri priskočiše „Pilarima“ u pomoć. U sumraku nastade kratka borba bez značaja. Koliko je tu poginulo Crnogoraca, Francuza – a i Pilara, teško je odgovoriti. Dr. Lujo Vojnović u „Padu Republike“ str. 272. spominje „Crnogorci uzmakoše ostavši 3 mrtva i 5 ranjenih.“ Appendini u (djelu) „Ratovanje“ g. 1806. str. 19. tvrdi, da su poginula 25 Crnogorca i 7 Francuza. Ni jedan ni drugi ne spominje koliko je „Pilara“ poginulo.

 

​Svakako vjerujem, da su neki grobovi nastali kašnje (od) ovih „jama“. To se je lijepo moglo opaziti pri kopanju kosti. Prve iskopane kosti bile su dobro sačuvane i rijetke dok docnije iskopane u hrpama (bile su) trule i crnije. Nagjena je i jedna ostava starog novca koje je bez sumnje kašnje zakopana, jer je odma(h) pri vrhu kopanja nagjena. Nagjeno je 70 komada srebrnih novaca, od kojih 59 komada turskih akči (aspre), koje valja ispitati, jesu li (iz) bosanskih kovnica (g. 1520.-1640) ili starije (iz) balkanskih i azijskih kovnica. (Nađeno je) 12 dubrovačkih novijih dinarića, slabo očuvanih, od kojih se samo na jednome primjerku može pročitati god. 1754., i jedan bakreni solad g. 1780. Nalazak srebrnih „akči“ mogao bi biti vrlo interesantan. Da su novci docnije zakopani (baš moguće prigodom opsade grada g. 1806.) najbolje nam svjedoče: dinarić g. 1754. solad 1780. i jedna novija medaljica sv. Venancija nagjena skupa sa novcima.                                                          A. Benussi      

                                                         

​Navodim nekoliko naslova objavljenih u lokalnoj tiskovini tijekom 60-ih godina XX. stoljeća u svezi arheoloških otkrića.

 

​„D. v.“ od 28.5.1960. g; broj 504. „Izvršeno snimanje otkrivenog groblja (kod Opće bolnice na Boninovu)“;

​„D. v.“ od 20.3.1963. g; broj 648. „Ostaci kulture (u stonskom polju) stari oko 1000 godina“;

​„D. v.“ od 21.11.1963. g; broj 683. „Otkriveno prethistorijsko obitavalište kod Stona“;

​„D. v.“ od 5.2.1965. g; broj 746. „Nove naučne postavke o osnutku Dubrovnika“ (Dubrovnik je stariji za 6 vjekova. Antički grad na mjestu današnjeg parka Gradac?);

 

​Slijede dva kraća ulomka iz navedenog naslova (broj 746):

 

​(...) “Prema novoj postavci koju zastupa konzervator(ica) Dubravka Beritić, Dubrovnik je postojao kao razvijeni gradić još prije Epidaurusa. Prema njenim riječima nelogično je da su se stanovnici porušenog Epidaurusa (pod navalom Avara i Slavena – nap. D.R.) naselili na jedan otočić koji nije bio pogodan za obranu, a uz to nije imao vode (na uzvisini), te tako uopće nije bio pogodan za naseljavanje“.(...) „Navedene pretpostavke potvrđuju i neki novi nalazi u današnjem parku Gradac. I ovdje se radi o kapitelima koji indiciraju mogućnostranijeg postojanja malog gradića iz antičkog doba. Možda je još vjerojatnija pretpostavka da se tu nalaze zatrpani ostaci „vila rustika“ odnosno ljetnikovaca stanovnika starog Dubrovnika“ (...)  

 

​Usvojen je glavni projekt budućeg izgleda parka Gradac. Mišljenja sam, da je potrebno da se na nekim mjestima izvrše arheološka istraživanja (sonde), gdje su već ranije pronađeni određeni povijesni artefakti. Do današnjih dana izvršena su mnogobrojna arheološka istraživanja u samom Gradu nakon potresa 1979. godine i došlo se je do novih saznanja. Mislim da se više ne može tvrditi da je „skupina izbjeglica oko 614. godine iz Epidaura, kojima se poslije pridružila skupina izbjeglica iz Salone, utemeljila je na otočiću Rausij istoimeno naselje.“ Prvobitno naselje mnogo je starije. Možda je nastalou priobalju još u Ilirsko doba s obzirom na povoljnu klimu, obilje pitke vode iz pučeva, dobro prirodno zaklonište za brodove i druge uvjete neophodni za život.

 

​Nema sumnje da dubrovačke arheologe i povjesničare u bližoj ili daljoj budućnosti očekuju još zanimljiva arheološka otkrića. Mnogo je lakše do njih „doći“ uz uporabu suvremene tehnologije. Na osnovu novih saznanja znanstveno će se osporiti dosadašnja, najčešće citirana i pogrešna tvrdnja, o nastanku prvobitnog naselja (Dubrovnika) tek početkom VII.stoljeća. Povijest nastanka prvobitnog naselja znatno je starija. Zadire još u helenističko razdoblje, jer je razina mora početkom naše ere bila niža za 2-3 metra, a samim tim i naselje, tj. ranije podignute građevine bile su niže od sadašnje razine mora! Vidi: Antun Ničetić „Povijest dubrovačke (gradske) luke“.      

Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 816
Glas Grada 815
Glas Grada 814
Glas Grada 813
Glas Grada 812
Glas Grada 811
Glas Grada 810
Glas Grada 809
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed