MALI OGLASI
20.11.2020 | Damir Račić

POGODNO TLO Uzgoj kikirikija na dubrovačkom području prije više od sedamdeset godina

Autor: Libero Portal
Foto: Pixabay
Uzgoj kikirikija na dubrovačkom području prije više od sedamdeset godina
Je li sve bilo „crno“ u bivšoj državi, ostavljam čitateljima da donesu svoj sud

Opće je poznato da u odgovarajućim klimatskim pojasevima uspijevaju određene poljoprivredne biljke namjenjene za osnovnu ishranu ljudi, kao npr. sve vrste žitarica, riža, krumpir, kukuruz i mnoge druge poljoprivredne kulture. I drugi plodovi bilo da rastu nad zemljom ili u zemlji ljudi konzumiraju, ili su namjenjeni za prehrambenuindustriju.

 

​U subotu (31.10.) u dnevniku RTL-a objavljen je prilog o jednom mladiću, 18-godišnjaku iz Slavonije (?) koji je došao na zamisao da uzgaja kikiriki, jednu tipičnu tropsku biljku. Prema informaciji objavljenoj u dnevniku potražnja za sjemenjem kikirikija, od Iloka do Dubrovnika i iz drugih susjednih zemalja, takva je da mladić ne može zadovoljiti ogromnu potražnju. Iako je povećao površinu zemlje na kojoj je zasadio kikiriki narudžbe su veće od mogućnosti isporuke. Kikiriki (ili arašid) najbolje uspijeva u tropskim predjelima, moguće ga je uzgajati i u južnoj Europi. To su dokazali i agronomi u bivšoj državi prije više od 70 godina. Tekst o uspjehu uzgoja kikirikija donosim u cjelosti.

 

​„Dubrovački vjesnik“ od 5.12.1950. g; br. 13.

 

​RAD STANICE SAVEZNOG INSTITUTA ZA JADRANSKE KULTURE

 

​U VEZI MOGUĆNOSTI UZGOJA KIKIRIKI-a

 

​Stanica Saveznog Instituta za Jadranske kulture u Dubrovniku, u svom naučno istraživačkom radu na unapređenju južnog voća i industrijsko aromatskog i ljekovitog bilja postigla je niz značajnih rezultata, koji dokazuju da se kod nas mogu uzgajati mnoge, za privredu važne kulture koje su se do sada uvozile iz inostranstva. Između ostalih kultura, ova stanica proučava još od 1947. godine način i mogućnost uzgajanja kikiriki-a, važne industrijske biljke. Rezultati proučavanja bili su svake godine sve bolji te je berbom obavljenom prošlog mjeseca potpuno dokazano da su terenske i klimatske prilike južno dalmatinskog područja vrlo pogodne za uzgoj kikiriki-a na široj osnovi.

 

​Kikiriki je biljka tropskih predjela, te ne traži većeg natapanja, tako da se u slučaju suše natapanje vrši svaka dva mjeseca, a okopavanje i ogrtanje obavlja se svega dva puta od početka vegetacije do konačnog zrenja. Teren za sadnju priprema se dubokim jesenjim i proljetnim oranjem, te zagrijavanjem dušićnim gnojivom. Sadnja se vrši u proljeće i to u redovima razmaknutim 40 cm. U kučice koje su međusobno razmaknute 20-30 cm stavlja se 4-5 sjemenki. Biljka se u početku razvija dosta sporo, dok se u kasnijem periodu naglo razvije i cvjeta. Cvjetovi su okrenuti prema zemlji, u kojem položaju ostaju 20-30 dana, kada se počne formirati plod. Kikiriki stvar plod pod zemljom radi čega se još zove „zemljani oraščić“. U toku formiranja ploda potrebno je biljku lagano ogrnuti zemljom radi smanjenja isparavanja, o čemu ovisi rodnost biljke.

 

​S obzirom da je za razvoj sazrjevanja kikiriki-a potreban duži period, te je za naše klimatske prilike pogodniji uzgoj ranijih sorti. Kikiriki sadrži veliki postotak bjelančevina i masti, te je u cilju kvalitetnijeg prinosa neophodno potrebno ne samo dobro pripremiti zemljište oranjem i gnojenjem nego provesti i sistem plodoreda. Kao predkultura najbolje odgovaraju lepirnjače t.j. bjelančevinaste biljke kao bob, grašak, razne djeteline i t. d. Plodored se mjenja prema bogatstvu zemljišta a najpovoljnije je da se poslije dvije godine uzgoja kikiriki-a zasadi jedna od pomenutih lepirnjača koja se može i zaorati kao „zeleno gnojivo“.

 

​Rezultati prvih pokusa pokazali su da je uzgoj ove biljke veoma rentabilan i da po kvaliteti ne zaostaje za inozemnim. U našim krajevima proječan prinos iznosi oko 2.300 kg po hektaru, što potpuno zadovoljava. Širokim uzgojem kikiriki-a dobile bi se vrlo važne sirovine za našu prehrambenu industriju. Od ulja ove biljke, uz primjesu nekih drugih ulja proizvodi se vrlo dobar margarin sa visokim postotkom hranjivih sastojaka. Brašno kikiriki-a vrlo je korisno i također se upotrebljava u prehrambenoj industriji.

 

​Rezultati koje je u svom dugotrajnom postigla stanica Saveznog instituta za Jadranske kulture u Dubrovniku jasno pokazuju da ova ustanova u potpunosti odgovora svojoj svrsi, te da će daljnjim naučno istraživačkim radom u skoroj budućnosti dati još mnogo novih korisnih rezultata, koji će omogućiti našoj privredi najsavršenije metode u uzgoju novih vrsti industrijskog bilja i južnog voća.

 

​Još se jedna biljka namjenjena za industrijsku preradu pokušala se uzgojiti na dubrovačkom području i to sladorna (šečerna) repa. U zavisnosti od prinosa čak se pomišljalo da se izgradi tvornica šečera. Eksperimentalni uzgoj započeo je početkom XX. stoljeća.

 

​„Crvena Hrvatska“ od 8.2.1902. g; br. 6.

 

​SLADORNA REPA

 

​„Poljodjelski vjesnik“ javlja da su pokušaji s nasadima sladorne repe uspjeli. Ustanovljeno je naime da češko sjeme i kod nas daje vrlo dobru vrstu sladorne repe. Lišće izraste veliko, a plod dosegne težinu i do 1 kg. Uvidi li se kemijskom analizom, koja se sada vrši, da se u dalmatinskoj repi nalazi dovoljno sladora za industrijske svrhe, stat će se ona sustavno sladiti, i domalo bi se moglo podignuti prva tvornica sladora u našem gradu (!!).  

 

​Je li za „dubrovački kikiriki“ tadašnja prehrambena industrija pokazala zanimanje nije mi poznato. Vjerojatno bi o tome lokalni tjednik donio dodatne informacije. U to vrijeme trebalo je zasijati što veće količine žitarica i drugih poljoprivrednih kultura te je eksperiment sa sadnjom kikirikija na dubrovačkom području prekinut. Međutim, jedna druga gospodarska djelatnost, nazovimo je „sakupljačka“ bila je duže od dva desetljeća veoma uspješna i donosila značajan devizni prihod, što se može vidjeti iz naslova koje ću samocitirati.

 

​„D. v.“ od 30.8.1968. g; br. 933.

​„Dubrovačka kadulja osvaja svjetsko tržište“.

​„D. v.“ od 3.10.1969. g; br. 990.

​„Integrirani „Dalmacijabilje“ i „Saponia“.

​„D. v.“ od 2.2.1973. g; br. 1164.

​„Zabilježeno u „Dalmacijabilju“. Dva milijuna $ s kamenjara i livada“.

​„D. v.“ od 26.4.1974. g; br. 1228/9.

​„Dvadeset godina „Dalmacijabilje“.

​„Milijuni ostaju na kršu“ (nedovoljno iskorištavanje aromatičnog i ljekovitog bilja)

​„D. v.“ od 9.8.1974. g; br. 1243.

​„Dalmacijabilje“ na inozemnom tržištu. Planira se zaraditi na izvozu aromatičnog i ljekovitog bilja tri milijuna $“.

​„D. v.“ od 11.10.1974. g; br. 1252.

​„Dalmacijabilje“ najjača firma svoje branše u Jugoslaviji.

​„D. v.“ od 8.5.1975. g; br. 1281.

​„Dalmacijabilje“: Najuspješnija poslovna godina.

​„D. v.“ od 25.2.1977. g; br. 1375.

​„U „Dalmacijabilju“ izvoz i dalje uspješan; 4,5 milijuna $

​„D. v.“ od 29.2.1980. g; br. 1533.

​„Devize u travi – smanjenje interesa za branje“​

​„D. v.“ od 6.3.1981. g, br. 1586.

​„Dalmacijabilje“ od izvoza u 1979. godini taradila šest milijuna $“.

​„D. v.“ od 30.4.1982. g; br. 1645.

​„OOUR „Dalmacijabilje“ – kampanja na devizne puževe (2,5 tisuća tona se prikupi godišnje u Jugoslaviji).

​„D. v.“ od 18.6.1982. g; br. 1652.

​„Dalmacijabilje“ – Ljekovito bilje za dohodak.

​„D. v.“ od 31.12.1982. g; br. 1680.

​„Dalmacijabilje“ planira zaraditi 5,5 milijuna $“ od izvoza ljekovitog, začinskog bilja, gljiva i puževa u 1983. godini.

​„D. v.“ od 22.10.1983. g; br. 1722.

​„Nagrada grada Dubrovniku“... i „Dalmacijabilju“.

​„Dalmacijabilje“ izvoznik bilja 5-6 milijuna $.

​„D. v.“ od 29.12.1984. g; br. 1784/85.

​30-godišnjica „Dalmacijabilja“.

​„D. v.“ od 10.10.1987. g; br. 1929.

​„Dalmacijabilje“ teškoće u privređivanju. Izvoz sa 6 pao na 3 milijuna $“. 

​„D. v.“ od 30.9.1989. g; br. 2032.

​„Dalmacijabilje“: priroda daje.

 

​U to vrijeme, devizna zarada tadašnjim izvoznicima samo je manjim dijelom ostajala, a razliku su dobijali u dinarima po (nepovoljnom) tečaju koju je država odredila. Poznato je da susada najjače bankarske ustanove u Hrvatskoj u stranom vlasništvu. Pretpostavljam da država ne dobija ništa od ogromne devizne zarade od banaka u privatnom vlasništvu. 

 

​Podsjetiti ću čitatelje na nekoliko bitnih činjenica.

 

​Sakupljalo se aromatično i ljekovito bilje, a kasnije gljive i puževe, što je seljanima donosilo dodatni prihod.

 

​„Dalmacijabilje“ imalo je neprekidan izvor sirovina sa šireg dubrovačkog područja, za proizvodnju ljekovitih čajeva, raznih pripravaka, te konzumne hrane (gljive i puževi) koje je bilo veoma traženo na svjetskom tržištu. 

 

​Zapošljavalo je vjerojatno 100-njak radnika, a možda i više. 

 

​Naposljetku, ovo je ujedno i dobar primjer da se ne smijemo oslanjati samo na jednu gospodarsku granu, tj. turizam koji je ove godine zbog korona virusa doživio slom.Nitko ne može garantirati da se nešto slično ne može ponovno dogoditi.

 

​Je li sve bilo „crno“ u bivšoj državi, ostavljam čitateljima da donesu svoj sud. Prestali su sa radom mnogi proizvodnipogoni (tvornice), na kolapsu je brodogradnja po čemu smo biti poznati u svijetu, hoteli, banke u privatnom su vlasništvu, sve grane poljoprivrede također su manje-više „na izdisaju“ jer se uvoze ogromne količine prehrambenih artikala itd. To sučinjenice koje nitko ne može osporiti.  

Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 816
Glas Grada 815
Glas Grada 814
Glas Grada 813
Glas Grada 812
Glas Grada 811
Glas Grada 810
Glas Grada 809
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed