MALI OGLASI
11.09.2020 | Damir Račić

KAKO JE NASTAO DOLAR? Američki dolar

Autor: Libero Portal
Foto: Pixabay
Američki dolar
Do pojave Eura uglavnom su se različiti gospodarski (tržišni) pojmovi izražavali u dolarskoj vrijednosti, a vrijednost svih svjetskih valuta u odnosu prema dolaru

Osnovni ili uobičajni simboli svake države su zastava, grb (rijetke države nemaju grb), državna himna i najčešće nacionalno sredstvo plaćanja, tj. novac. Pomalo nas političari pripremaju da ćemo kroz koju godinu izgubiti jedan od nacionalnih simbola, a to je novac – kunu! Kakve će sve posljedice imati uvođenje Eura teško je predvidjeti. Iz dosadašnjeg iskustva u europskim državama koje su uvele Euro troškovi života poskupjeli su.

​Do pojave Eura uglavnom su se različiti gospodarski (tržišni) pojmovi izražavali u dolarskoj vrijednosti, a vrijednost svih svjetskih valuta u odnosu prema dolaru. Kako je nastao dolar slijedi kratki povijesni prikaz.

​Kao prvo sredstvo za plaćanje kod kolonista „Novog svijeta“ su bila riža, duhan, žito, indigo i indijanski „novac“,nanizane probušene školjke, ali također i engleski, francuski i španjolski zlatnici i srebrnjaci. Španjolski kovani novac srebrenjak godinama je služio kao „neslužbena“ valuta. Međutim, njegova razmjena bila je veoma nepraktična. Naime, da bi se moga razmjeniti morao je doslovno biti razbijen na osam komadića. Godine 1690. Massauchussetts Bay Colony bila je prva kolonija koja je izdala papirnati novac. U vrijeme rata za nezavisnost kako bi uspio financirati vojsku na čelu s generalom g. Washingtonom, Kontinental Kongres odobrava neograničeno izdavanje papirnatih novčanica, poznatih kao „Continentais“. Budući da su bile bez pokrića ubrzo su postale bezvrijedne.

​Po potpisivanju Deklaracije o neovisnosti riječi „Sjedinjene Države“ po prvi put su se pojavile na papirnatom novcu. Kako bi potvrdio dodatnu podršku, jer su ljudi bili sumnjičavi na osnovu iskustva s „Continentaisom“, za nastavak financiranja rata Kontinentalni Kongres 1781. godine osnovao je u Philadelphiji „Bank od North America“ prvu komercijalnu banku, a četiri godine kasnije A. Hamilton uveo je dolar kao nacionalnu valutu koja je zamijenila one iz pojedinih kolonija. Prema američkom ustavu iz 1792. godine dolar je jednoglasno izabran. Dolar je bio kovan od srebra sve do 1873 godine.   ​

​Poslije rata za američku neovisnost (1775-1783) 13 engleskih kolonija na američkom tlu željelo se je odvojiti od matične zemlje. Godine 1785. prvi ministar financija u novojvladi bio je Alexander Hamilton koji je kao plaćanje, obračun i razmjenu predložio dolar. 

​Dolar kakav poznajemo danas izdaje se u novčanicama do 100 dolara. Sve veće vrijednosti su 1969. godine ukinute. Dimenzije papirnatog novca je promjenjena, tj. smanjena 1929. g. kada je istovremeno odlučeno da će sve novčanice do 100 dolara na prednjoj strani nositi portret, a na poleđini zgradu ili spomenik. Godine 1955. na novčanice su dodane riječi „In God We Trust“ (U Boga se uzdamo).   

​Likovi američkih povijesnih osoba na papirnatim novčanicama su sljedeći:

​1 $ - George Washington (1732-1799), prvi američki predsjednik;

​2 $ - Thomas Jefferson (1743-1826), glavni autor Deklaracije za neovisnost;

​5 $ - Abraham Lincoln (1809-1865), 16-i američki predsjednik;

​10 $ - Alexsander Hamilton (1755 ili 1757-1804), prvi ministar financija Amerike;

​20 $ - Andrew Jackson (1767-1845), sedmi američki predsjednik;

​50 $ - Ulysses S. Grant (1822-1885), 18-i američki predsjednik;

​100 $ - Benjamin Franklin (1706-1790), američki državnik, ekonomist, fizičar, izumitelj, filozof i književnik. 

​Prije skoro 100 godina dubrovačka javnost dobila je prvu informaciju o porijeklu naziva dolar. Je li izvorni tekst povijesno utemeljen drugo je pitanje. Lokalni tisak objavljujeprijevod novinskog izvješća iz jednog njujorškog bankovnog časopisa.

​„Narodna Svijest“ od 22.5.1923. g; broj 23.

​ČEŠKA KOLIJEVKA AMERIKANSKIH DOLARA

​Mjesečnik gradskog bankovnog kluba u New Yorku piše o tome ovo: Prije 440 godina kovali su (se) u Jachimovu, malom gradiću u Čehoslovačkoj srebrni tolari (kovanice), koje je kasnije preuzela pruska vlada kao thaler, pa sada (onda) daler, naziv koji je prešao na ostale zemlje kao dolar. Dolar je prispio i u Španjolsku, a zatim u španjolske naseobine u Južnoj Americi, pa napokon (naposljetku) u englešku (koloniju) Ameriku godine 1795. Članak završava ovako: „Izdavajući g. 1922. nove dolare, možemo gledati na našega novoga prekomorskoga susjeda (?) Čehoslovačku kao zemlju, gdje je pred 440 godina bio kovan predteča našega (?) dolara.“

​Novac, bez obzira na vrst valute, veoma je „zahvalni“pojam o kojem je rečeno mnogo poslovica i izjava. Navodim samo manji dio raznovrsnih misli o novcu. 

​„Bog vlada na nebu, novac na zemlji.“ – Njemačka posl.

​„Iako ima povez na očima, i božicu pravde bljesak novca može zaslijepiti.“ – Nicky Goodman.

​„Kad je novac mamac, malo ih je koji se ne ulove na udicu.“ – Njemačka posl.

​„Kad novac govori, savjest šuti.“ – Ruska posl.

​„Misliti se može i bez novca u džepu.“ – Nikola Tesla.

​„Novac je ključ koji otvara sva vrata.“ – William Shakespeare.

​„Novac je mač koji prekida i gordijski čvor.“ – Engleska posl.  

​„Onaj tko za novac služi Bogu, za bolju plaću služit će i vragu.“ – Engleska posl.

​„Rijetkima je poštenje draže od novca.“ – Latinska posl.

​„Tko ima zdravlje i novca, nema razloga biti loš.“ – Metodija Fotev.

​„Tko nem novca u džepu, treba imati meda u ustima.“ – Talijanska posl.

​„Tko nema novca ne pomaže mu to što je pobožan.“ – Martin Luther.

​„Trkači za novcem ne poznaju riječ stop, oni trče non-stop.“ – Nicky Goodman.

​„U životu ima i važnijih stvari od novca, ali, nažalost, sve se one plaćaju.“ – Grafit.

​„Upamti zakon: Tko ima novca i veza, ne treba poznavati zakone.“ – Nicolo Berac.

​„Vjerujem u Boga, Oca i svemoćnost Novca.“ – John I. Joke. 

​„Novac je najučinkovitiji ljubavni stimulans – afrodizijak.“ – Grafit.

​„Ljudi se dive hrabrosti, talentu, dobroti, velikim zadacima i velikim iskušenjima; ali ne cijene ništa osim novca.“ – Henry Becque.

​„Oni koji smatraju da se novcem može sve, mogu baš biti i osumnjićeni da bi za novac učinili sve.“ – Halifax.

​„Nikad ne potroši novac prije nego što ga imaš.“ – Jefferson.

​„Ako novac doista ne donosi sreću, onda ga vratite!“ – Jules Renard.

​„Tko ima novca i prijateljskih veza, taj se ne brine o pravdi.“ – Talijanska posl.

​„Tko oko vrata kesu ima, ne može se naći na vješalima.“ – Ruska posl.

​„Novac je šesto čulo bez kojeg se u potpunosti ne može upotrijebiti ostalih pet.“ – S. Maugham.

​Prema popisu Hrvatske narodne banke od 6. veljače 2017. godine u 50 država svijeta službena valuta je dolar. Od toga broja u 14 država kao platežno sredstvo koristi se američki dolar, dok je u ostalima također valuta dolar aliprema nazivu države. Evo nekoliko primjera: Zimbabve - zimbabvenski dolar ($); Gvajana – gvajanski dolar ($); Grenada – istočnokaripski dolar ($); Cookovo otočje – novozelandski dolar ($)...itd.

​Vrijednost valute održava snagu i stabilnost zakonitog plaćanja u zemlji. Valute vrlo uspješnih zemalja imaju tendenciju povećanja vrijednosti. Visoka vrijednost valute podrazumjeva da su inflacijski procesi u zemlji pod kontrolom. Suprotno popularnom mišljenju, britanska funta nije najsnažnija valuta na svijetu, niti je to dolar ili europski euro. Na popisu 10 najjačih valuta na svijetu na prvome mjestu je Kuvajtski dinar (KWD). 1 KWD vrijedi 3,29 USA $. Najslabiji Iranski rijal (IRR). Za 1 USA $ dobije se po službenom tečaju 41,994 iranski rijal. Jedan USA $ vrijedi po srednjem tečaju oko 6,30 kuna (HRK).

Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
Ocijenite članak
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Zatvori
Pošalji
Glas Grada - Tiskana izdanja
Glas Grada 808
Glas Grada 807
Glas Grada 806
Glas Grada 805
Glas Grada 804
Glas Grada 803
Glas Grada 802
Glas Grada 801
GLAS GRADA 800
Glas Grada 799
Glas Grada 798
Glas Grada 797
Glas Grada 196
Glas Grada 795
Glas Grada 794
Glas Grada 793
Glas Grada 792
Glas Grada 791
Glas Grada 790
Glas Grada 789
Glas Grada 788
Glas Grada 787
Glas Grada 786
Glas Grada 785
Glas Grada 784
Glas Grada 783
Glas Grada 782
Glas Grada 781
Glas Grada 780
Glas Grada 779
Glas Grada 778
Glas Grada 777
Glas Grada 776
Glas Grada 775
Glas Grada 774
GLAS GRADA 773
Glas Grada 772
Glas Grada 771
Glas Grada 770
Glas Grada 769
Glas Grada 768
Glas Grada 767
Glas Grada 766
Glas Grada 765
Glas Grada 764
Glas Grada 763
GLAS GRADA 762
Glas Grada 761
Glas Grada 760
Glas Grada 759
Glas Grada 758
Glas Grada 757
Glas Grada 756
Glas Grada 755
Glas Grada 754
Glas Grada 753
Glas Grada 752
Glas Grada 751
GLAS GRADA 750
Glas Grada 749
Glas Grada 748
GLAS GRADA 747
GLAS GRADA 746
GLAS GRADA 745
GLAS GRADA 743/744
GLAS GRADA 742
Glas Grada 741
Glas Grada 740
Glas Grada 739
Glas Grada 738
Glas Grada 737
Glas Grada 736
Glas Grada 735
Glas Grada 734
Glas Grada 733
Glas Grada 732
Glas Grada 731
Glas Grada 730
Glas Grada 729
Glas Grada 728
Glas Grada 727
Glas Grada 726
Glas Grada 725
Glas Grada 724
Glas Grada 723
Glas Grada 722
Glas Grada 721
Glas Grada 720
Glas Grada 718/719
Glas Grada 717
Glas Grada 716
Glas Grada 715
Glas Grada 714
Glas Grada 713
Glas Grada 712
Glas Grada 711
Glas Grada 710
Glas Grada 709
Glas Grada 708
Glas Grada 707
Glas Grada 706
Glas Grada 705
Glas Grada 704
Glas Grada 703
Glas Grada 702
Glas Grada 701
Glas Grada 700
Glas Grada 699
Glas Grada 698
Glas Grada 697
Glas Grada 696
Glas Grada 695
Glas Grada 694
Glas Grada 693
Glas Grada 692
Glas Grada 691
Glas Grada 690
Glas Grada 689
Glas Grada 688
Glas Grada 687
Glas Grada 686
Glas Grada 685
Glas Grada 684
Glas Grada 683
Glas Grada 682
Glas Grada 681
Glas Grada 680
Glas Grada 679
Glas Grada 678
Glas Grada 677.
Glas Grada 676
Glas Grada 675
Glas Grada 674
Glas Grada 673
Glas Grada 672
Glas Grada 671
Glas Grada 670
Glas Grada 669
Glas Grada 668
Glas Grada 666/7
Glas Grada 665
Glas Grada 664
Glas Grada 663
Glas Grada 662
Glas Grada 661
Glas Grada 660
Glas Grada 659
Glas Grada 657
Glas Grada 656
Glas Grada 655
Glas Grada 654
Glas Grada 653
Glas Grada 652
Glas Grada 651
Glas Grada 650
Glas Grada 649
Glas Grada 648
Glas Grada 647
Glas Grada 646
Glas Grada 645
Glas Grada 644
Glas Grada 643
Glas Grada 642
Glas Grada 641
Glas Grada 640
Glas Grada 639
Glas Grada 638
Glas Grada 637
Glas Grada 636
Glas Grada 635
Glas Grada 634
Glas Grada 633
Glas Grada 632
Glas Grada 631
Glas Grada 630
Glas Grada 629
Glas Grada 628
Glas Grada 627
Glas Grada 626
Glas Grada 625
Glas Grada 624
Glas Grada 623
Glas Grada 622
Glas Grada 621
Glas Grada 620
Glas Grada 619
Glas Grada 618
Glas Grada 617
Glas Grada 616
Glas Grada 614 / 615
Glas Grada 613
Glas Grada 612
Glas Grada 611
Glas Grada 610
Glas Grada 609
Glas Grada 608
Glas Grada 607
Glas Grada 606
Glas Grada 605
Glas Grada 604
Glas Grada 603
Glas Grada 602
Glas Grada 601
Glas Grada 600
Glas Grada 599
Glas Grada 598
Glas Grada 597
Glas Grada 596
Glas Grada 595
Glas Grada 594
Glas Grada 593
Glas Grada 592
Glas Grada 591
Glas Grada 590
Glas Grada 589
Glas Grada 588
Glas Grada 587
Glas Grada 586
Glas Grada 585
Glas Grada 584
Glas Grada 583
Glas Grada 582
Glas Grada 581
Glas Grada 580
Glas Grada 579
Glas Grada 578
Glas Grada 577
Glas Grada 576
Glas Grada broj 575
Glas Grada 574
Glas Grada 573
Glas Grada 572
Glas Grada 571
Glas Grada 570
Glas Grada 569
Glas Grada 568
Glas Grada 567
Glas Grada 566
Glas Grada 565
Glas Grada 564
Glas Grada 562-563
Glas Grada 561
Glas Grada 560
Glas Grada 559
Glas Grada 558
Glas Grada 557
Glas Grada 556
Glas Grada 555
Glas Grada 554
Glas Grada 553
Glas Grada novi broj
Glas Grada 551
Glas Grada 550
Glas Grada 549
Glas Grada 548
Glas Grada 547
Glas Grada 546
Glas grada 545
Glas Grada 544
Glas Grada 543
Glas Grada 542
Glas Grada 541
Glas Grada 540
Glas Grada 539
Glas Grada 538
Glas Grada 537
Glas Grada 535 / 536
Glas Grada 534
Glas Grada 533
Glas Grada 532
Glas Grada 531
Glas Grada 530
Glas Grada 529
Glas Grada 528
Glas Grada 527
Glas Grada 526
Glas Grada 525
Glas Grada 524
Glas Grada 523
Glas Grada 522
Glas Grada 521
Glas Grada 520
Glas Grada 519
Glas Grada 518
Glas Grada 517
Glas Grada 516
Glas Grada 515
Glas Grada 514
Glas Grada broj 513
Glas Grada 512
Glas Grada 510/511
Glas Grada 509
Glas Grada 508
Glas Grada 507
Glas Grada 506
Glas Grada 505
Glas Grada 496
Glas Grada 497
Glas Grada 498
Glas Grada 499
Glas Grada 500
Glas Grada 502
Glas Grada 504
Glas Grada broj 503
Nazad Naprijed